دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه داخلی ایران و دومین دریاچه آب شور در جهان است. این دریاچه در شمال‌غربی ایران و در منطقه آذربایجان واقع شده است و طبق آخرین تقسیمات کشوری بین دو استان آذربایجان شرقی و غربی قرار گرفته است.

آب این دریاچه بسیار شور بوده و با داشتن دشت‌هایی مانند دشت تبریز، ارومیه، مراغه، مهاباد، میاندوآب، نقده، آذرشهر و اُشنویه، کارشناسان این دریاچه را یکی از کانون‌های مناسب برای فعالیت‌های کشاورزی و دامداری می‌دانند ولی متاسفانه در سال‌های اخیر پسروی آب دریاچه ارومیه اثرات نامطلوبی بر بخش کشاورزی گذاشته که در نتیجه این امر چاره اندیشی برای احیای این دریاچه به منظور تداوم حیات تولید بخش کشاورزی در اراضی شهرستان‌های مُشرف به آن ضروری است.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی گفت: باقی ماندن اراضی غیر قابل کشت، شور شدن آب چاه ها و کاهش کیفیّت خاک از عوارض پسرفت دریاچه ارومیه است.

ایوب ایرانی فام در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)منطقه آذربایجان شرقی، افزود: توسعه آبیاری قطره ای برای حفظ باغات شهرستان های حوزه دریاچه ارومیه را می توان راهکاری تاثیرگذار در کاهش مصرف آب در حوزه این دریاچه قلمداد کرد.

وی تشریح کرد: آذرشهر، اُسکو، ملکان، عجب شیر، شبستر، تبریز و بُناب در حوزه دریاچه ارومیه قرار دارند.

 ایرانی فام ادامه داد: تلاش برای حفظ شرایط موجود از برنامه های اصلی کارشناسان بوده و توسعه و افزایش سطح زیرکشت در این شهرستان ها امکانپذیر نیست.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی بهره گیری از گیاهان مقاوم به شوری را در حفظ کشاورزی در حاشیه دریاچه ارومیه ضروری دانست و یادآور شد: جایگزینی باغات و استفاده از گیاهان مقاوم به شوری و کم آبی از راهکارهای پیشنهادی کارشناسان به بهره برداران است.

 وی افزود: کاهش سطح زیرکشت پیاز در شهرستان های حاشیه دریاچه ارومیه و جایگزینی محصولاتی نظیر کلزا، گلرنگ و زیره با نیازهای آبی کم برای زراعت در این شهرستان ها قابل اجرا خواهد بود.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی از نقش توسعه صنایع تبدیلی گفت و متذکر شد: توسعه صنایع تبدیلی و بسته بندی که نیاز آبی خیلی کمی دارند و یا توسعه گاوداری های سنّتی برای حفظ درآمد و جلوگیری از مهاجرت از دیگر برنامه های اجرایی در مناطقی است که امکان کشت و زرع وجود ندارد.

ایرانی فام تاکید کرد: تمامی این فعالیت ها، حفظ کشاورزی در حاشیه دریاچه ارومیه را به دنبال خواهد داشت.

مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی نیز به خبرنگار ایسنا گفت: کارشناسان کاهش سفره‌های آب زیرزمینی و کاهش کیفیت آب و خاک اراضی را از عوامل کم آبی دریاچه ارومیه می‌دانند.

سعداله اسکندری با عنوان کردن مزایای برطرف شدن مشکل روند خشک شدن دریاچه ارومیه یادآور شد: افزایش راندمان تولید، بهبود کیفیت محصولات، کاهش ضایعات و تولید محصول سالم با برطرف شدن کم آبی در دریاچه ارومیه قابل پیش بینی است.

وی تشریح کرد: یکی از مهم ترین راهکارهای مقابله با وضعیت فعلی دریاچه ارومیه را کشت نهال پسته در حاشیه این دریاچه عنوان کرد.

اسکندری ادامه داد: با هدف جلوگیری هر چه بیشتر از وقوع فاجعه زیست محیطی در شهرستان‌های حاشیه این دریاچه و حمایت مستقیم از بهره‌برداران بخش کشاورزی در این منطقه، توسعه کشت پسته به‌عنوان راهکاری مناسب جهت اصلاح الگوی کشت با توسعه گونه‌های باغی با نیاز آبی کمتر در حاشیه دریاچه ارومیه، مورد توجه برنامه‌ریزان سازمان قرار داشته و توسط این مدیریت در فاز اجرایی قرار گرفته است.

وی با بیان اینکه 30 هزار از اراضی حاشیه دریاچه ارومیه قابلیت کشت پسته را دارند، یادآور شد: پسته گیاهی بعد از درخت خرما، متحمل ترین گونه گیاهی در مقابل خشکی و کم آبی است.

مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی با بیان اینکه تعدادی از شهرستان های موجود در حاشیه این دریاچه از جمله، شهرستان‌های جلفا، شبستر، آذرشهر، اسکو و مناطق یکانات، یامچی و کشکسرای شهرستان مرند و بسیاری از اراضی حاشیه شرق دریاچه ارومیه مناسب برای کشت پسته است، اظهار کرد: ارزیابی‌های میدانی بر روی ارقام مختلف پسته نشان داده است که تعدادی از انواع پسته ها، سازگاری مناسبی با شرایط اقلیمی استان دارند.

اسکندری با اشاره به تاثیرگذار بودن توسعه روش‌های پیشرفته آبیاری به عنوان راهکاری برای سازگاری با وضعیت فعلی این دریاچه، تاکید کرد: توسعه ارقام تحمل کننده شوری برای این سازگاری قابل توصیه است.

مدیر دفتر محیط زیست و توسعه پایدار سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی نیز در گفت و گو با خبرنگار ایسنا اظهار کرد: سطح زیر کشت باغات و اراضی زراعی نیز که وابسته به منابع آب زیرزمینی و سطحی بوده به صورت بی رویه و نامتناسب با شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آبی در منطقه توسعه پیدا کرده است.

احمد بایبوردی با ضروری دانستن بهره گیری از یافته های تحقیقاتی تشریح کرد: اهمیت توجه به تبعات زیست محیطی خشک شدن دریاچه ارومیه و اثرات مستقیم آن بر اکوسیستم های کشاورزی و منابع طبیعی منطقه، ضرورت توجه به انجام تحقیقات بیشتر در این زمینه و استفاده بهینه از یافته های تحقیقاتی صورت گرفته را دو چندان می کند.

وی یادآور شد: آذربایجان شرقی در یک منطقه نیمه خشک اقلیمی قرار گرفته است و استمرار و حاکمیت خشکسالی های چند سال اخیر در سطح استان باعث کاهش منابع آبی، اُفت شدید سفره های آب زیرزمینی، خشک شدن و پسروی آب دریاچه ارومیه و گسترش سطح اراضی شور حاشیه دریاچه ارومیه شده است.

وی اظهار کرد: برای مقابله با بحران خشک شدن دریاچه ارومیه، افزایش سطوح کشت در پیرامون حوزه آبریز این دریاچه متوقف شده است.

وی تاکید کرد: با کشت محصولاتی که نیاز آبی کمی دارند ضمن تداوم تولید، از بروز خطرات زیست محیطی جلوگیری می‌شود.

بایبوردی طرح های آبخوانداری در احیای دریاچه ارومیه تاثیرگذار دانست و تاکید کرد: اجرای طرح هاي آبخوانداری و آبخيزداري براي احياي درياچه اروميه لازم است.

بر اساس این گزارش، انتخاب الگوی کشت مناسب برای زارعان در آستانه سال جدید زراعی در آذربایجان شرقی در وضعیت کم آبی برای رفع این مشکل تاثیرگذار است و در این میان نقش مروّجان برای آموزش چگونگی استفاده از آب پُررنگ تر از هر زمان دیگری خواهد بود.

منبع: ایسنا