گروه تلگرامی آبیاری و کشاورزی
گروه تلگرامی آبیاری و کشاورزی

دفترچه طرح آبیاری قطره ای

  • با توجه به افزایش روز افزون جمعیت، سهم دسترسی انسان به منابع خاک کشاورزی و آب مطلوب رو به کاهش است, از این رو می توان فناوری‌های نوینی را برای رویارویی با کاهش کمی و کیفی منابع آب و خاک به کار گرفت.

    نتایج تحقیقات و مطالعات مختلف بیانگر آن است که در بخش کشاورزی، آب به شکل‌های مختلف و به میزان زیادی تلف می‌شود به نحوی که بازده کل آبیاری در کشور بین 35 تا 40درصد تغییر می کند. این وضعیت پر مخاطره گوشزد و تاکیدی جدی بر ضرورت مدیریت و بهره وری بیشتر از منابع موجود است, به خصوص اینکه استفاده از روش رایج آبیاری غرقابی باعث هدر رفت 70درصد آب مصرفی می شود.

    همچنین به دلیل استفاده نکردن از سیستم های نوین آبیاری به ازای مصرف یک متر مکعب در بخش کشاورزی بین 500 تا 700 گرم محصولات کشاورزی تولید می‌شود که این میزان با استفاده از سیستم ‌های نوین آبیاری به 1500 تا 2000 گرم قابل افزایش است.

    بنابراین برای جبران کم‌ آبی در بخش کشاورزی که بزرگترین و مهمترین مصرف‌ کننده آب است, تغییر الگوی کشت، بهبود راندمان آبیاری و افزایش بهره‌وری امری ضروری است.

    نکته اینکه توسعه آبیاری‌های نوین و شبکه‌های آبیاری به ‌عنوان یکی از راهبردهای رشد بخش کشاورزی در برنامه پنجم توسعه هم مورد توجه قرار گرفته، چنانچه بر اساس این برنامه پیش‌بینی می‌شود بهره‌وری آب در بخش کشاورزی که هم اکنون حدود 35 درصد است با اجرای طرح‌های آبخوان داری و اصلاح ساختار دشت‌های آبی تا پایان برنامه پنجساله پنجم به 65 درصد افزایش یابد که در این برنامه هر ساله یک میلیون هکتار از اراضی کشاورزی کشور به سیستم مکانیزه آبیاری تجهیز خواهد شد.

     جهت دستیابی به این امر یکی از مهمترین مسائل افزایش آگاهی و دانش کشاورزان و علاقه مندان به استفاده از سامانه های نوین آبیاری و آبیاری تحت فشار می‌باشد، بنابر این بر آن شدیم تا با قرار دادن اطلاعات و جزوات مورد نیاز و مورد تایید به صورت رایگان در اختیار این عزیزان سهم ناچیزی در مصرف بهینه آب کشور داشته باشیم.

                                                                                      

     ضوابط و معیارهای فنی روشهای آبیاری تحت فشار                                         جزوه های آموزش طراحی و اجرای آبیاری تحت فشار

     

                                              

         طرح نمونه آبیاری تحت فشار (موضعی و بارانی)                                                                  مقالات

     

     

  • جزوه‌های آموزشی آبیاری تحت فشار شامل آبیاری قطره ای که زیرمجموعه ای از آبیاری موضعی می باشد و آبیاری بارانی:

         در این بخش سعی گردیده تا جدیدترین و کاربردیترین جزوات آموزشی طراحی و اجرای آبیاری تحت فشار که منطبق با ضوابط و معیارهای روشهای آبیاری تحت فشار  و مورد تایید وزرات جهاد کشاورزی و دفتر توسعه سامانه های نوین آبیاری بوده و توسط کارشناسان سایت آبیار مطالعه شده باشد ارائه گردد. این جزوات منبع آزمون طراحی و اجرای آبیاری تحت فشار که هر ساله توسط سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی زیر نظر کارشناسان دفتر توسعه سامانه های نوین آبیاری برگزار می گردد بوده و طراح سوالات نیز غالبا مولفین همین جزوات هستند. البته لازم است این نکته را بیان کنیم که بهترین و کاملترین منبع برای کارشناسان مرتبط و علاقه مندان ضوابط و معیارهای روشهای آبیاری تحت فشار تهیه شده توسط دفتر سامانه های نوین آبیاری می باشد.

                                                                                              

    جزوه آموزشی آبیاری موضعی (مهندس عباسعلی پورمحسنی)                    جزوه آموزشی طراحی آبیاری بارانی (مهندس فرید وفایی)                                                                                                                                                                                                         

                                                   

    جزوه آموزشی نصب و اجرای آبیاری تحت فشار (مهندس امین روشنی)          جزوه آموزشی مدیریت پیمان (مهندس علی اکبر مرادی)

        

               جزوه کیفیت آب آبیاری                                                                 

               جزوه کیفیت آب آبیاری  (مهندس حجاری)                                   نمونه سوالات آزمون طراحی و اجرای آبیاری تحت فشار 

                 

  • وزارت جهاد كشاورزيجمهوري اسلامي ايران

    سازمان جهاد كشاورزي استان اردبیل

     

     

     

     

     

     

     

    گزارش فني طرح  آبياري  موضعي

                 اراضيآقای داریوش وثوقی             

    در سطحهكتار

     

     

     

     

    مهندسين مشاور آب و خاك البرز

     

    خرداد ماه   1385  


    پيشگفتار

    محدويت منابع آبي موجود، كمبود نزولات جوي، پايين بودن راندمان آبياري در روشهاي آبياري سنتي، از يك طرف و نياز روز افزون به مواد غذايي و وجود عرصه­هاي وسيع توسعه كشت آبي، از طرف ديگر، توسعه كاربرد روشهاي آبياري تحت فشار به عنوان يكي از موثرترين راههاي استفاده بهينه از منابع آب و خاك موجود را اجتناب ناپذير نموده است.

    براين اساس در چند سال اخير فعاليتهايي جهت توسعه كاربرد اين روشها صورت گرفته است. شركتهاي توليد كننده وسايل و تجهيزات مورد نياز و نيز شركتهاي متعددي در زمينه طراحي و اجراي اين روشها تأسيس و شروع به فعاليت نموده­اند. همچنين اعتبارات قابل توجهي بصورت تسهيلات بانكي جهت اجراي اين روشها در اختيار كشاورزان قرار گرفته و در نهايت طرحهاي زيادي در سطح كشور مطالعه، طراحي و اجرا شده است.

    در ادامه روند مطالعه و اجراي روشهاي آبياري تحت فشار و با عنايت به اهميت و ضرورت امر، سازمان جهاد كشاورزي استان اردبیل توسعه روشهاي آبياري تحت‌ فشار در سطح استان را در دستور كار خود قرارداده و بر اين اساس انجام عمليات نقشه‌برداري و مطالعه و طراحي روشهاي آبياري تحت‌فشار در اراضي خرد و پراكنده مجموعا در سطحهكتار را به اين مهندسين مشاور واگذار نموده است.

    گزارش حاضر نتايج مطالعات و طراحي روش آبياري موضعي اراضي آقای داریوش وثوقي در سطح 3 هكتار مي‌باشد.

    1- مطالعات پايه

    1-1- موقعيت و وضعيت عمومي اراضي طرح

                 اراضي طرح در حومه شهرستان گرمی از توابع استاناردبیل واقع شده است. از آنجا كه این اراضی در دامنه پر شيب قرارگرفته، داراي توپوگرافي ناهموار با شيب عمومي حدود 22 درصد در راستاي  شمال غربی به جنوب شرقی میباشد. بخشي از اراضي در حال حاضر به كشت درختان گردو اختصاص داده شده است. در بخشي از اراضي نيز درختان غير مثمر (جنگلي) وجود دارد.  موقعيت و وضعيت عمومي اراضي به شرح جدول شماره (1) ارائه شده است.

    جدول شماره (1) : مشخصات موقعيت و وضعيت عمومي ارضي طرح

    شرح

    توضيح

    استان

    اردبیل

    شهرستان

    گرمی

    روستا

    -

    مالك

    آقای داریوش وثوقی

    مساحت

    3

    شيب عمومي

    32 درصد

    نوع كشت

    عمدتا گردو 

    1-2- مشخصات عمومي خاك

                 خاك به عنوان منبع ذخيره آب آبياري و منبع تغذيه مواد غذايي گياه مطرح مي‌باشد. برخي ازخصوصيات خاك نقش اساسي در طراحي سيستم آبياري ايفا مي‌كنند. نتايج آزمايش نمونه خاك كه از طريق سازمان جهاد كشاورزي توسط شركت تعاوني آزمايشگاه خاك و آب و گياه اردبيل انجام شده، در جدول شماره (2) ارائه شده است.

    جدول شماره (2) : پارامترهاي مهم خاك در ارتباط با طراحي سيستم آبياري

    شــــرح

    مشخصات

    بافت خاك

    لومي

    نفوذپذيري نهائي

         13 ميليمتر در ساعت

    ميانگين رطوبت قابل استفاده در خاك

    170 ميليمتر در متر

    وزن مخصوص ظاهري

       4/1 گرم بر سانتيمتر مكعب

    ظرفيت نگهداري مزرعه (FC)

    31 درصد حجمي

    نقطعه پژمردگي (PWP)

    14 درصد حجمي

    اسيديته

    94/7

    عمق خاك (متر)

    محدوديت عمق وجود ندارد

    بر اين اساس وضعیت خاک منطقه از لحاظ میزان شوری کاملا سالم بوده و ار لحاظ میزان PH مناسب، همجنین از لحاظ مواد خنثی شونده(آهک) کاملا سالم و به لحاظ میزان تعادل مواد غذایی نسبتا مناسب تشخيص داده شده است.

    1-3- مشخصات منبع آب

                 در آبياري موضعي شناخت خصوصيات آب مورد استفاده از نظر ايجاد مشكل گرفتگي و ديگر محدوديتها (شوري و قليائيت و . . .) از اهميت خاصي برخوردار مي‌باشد. بر اين اساس با توجه به نتايج آزمايشات آب، گسيلنده مناسب و نيز تجهيزات تصفيه مورد نياز (جهت رفع مشكلات فيزيكي) انتخاب مي‌شود.

     همچنين با توجه به وضعيت موجود آب و كنترل و بازرسي‌هاي دوره‌اي تمهيدات مديريتي لازم جهت رفع مشكلات شيميايي در دوره بهره‌برداري و نگهداري از سيستم اتخاذ مي‌گردد. بر اين اساس وضعيت عمومي آب اراضي طرح و نتايج تجزيه شميايي آن به شرح زير مي‌باشد.      

                آب مورد نياز از چشمه‌هاي موجود در محدوده اراضي تامين ميشود. بر اساس استعلام از امور آب، مقدار آب مورد استفاده در مجموع 2 ليتر در ثانيه مي‌باشد. براساس نتايج آزمايش نمونه آب كه از طريق سازمان جهاد كشاورزي توسط شركت تعاوني آزمايشگاه خاك و آب و گياه اردبيل انجام شده، اسيديته آب 96/7 و هدايت الكتريكي آن 967 ميكروموس بر سانتيمتر بوده و جهت آبياري مناسب تشخيص داده شده است.

    1-4- الگوي كشت و نياز آبي

                در حال حاضر در قسمتي از اراضي درختان غير مثمر (جنگلي) وجود دارد. محدوده اين قسمت در نقشه پلان شبكه ارائه شده است. براساس هماهنگي بعمل آمده با مالكيت اراضي قرار است اين قسمت تحت پوشش درختان فوق باقي بماند. در بخشي از اراضي نهالهاي گردو با فواصل حدود 5/2 در 5/2 متر كاشته شده است. با توجه به فواصل نامناسب موجود قرار است با جابجا كردن نهالها فواصل درختان به 5در 5/7 متر تبديل شده و قسمتهاي نكاشت نيز با اين فواصل به كشت نهالهاي گردو اختصاص داده شود. به منظور برآورد نياز آبي از كتاب برآورد آب مورد نياز گياهان عمده زراعي و باغي كشور (موسسه تحقيقات خاك و آب) استفاده شده است. همچنين براي سهولت در بهره‌برداري و هماهنگي با قسمتهايي كه گردو كاشته شده، نياز آبي درختان غير مثمر معادل گردو در نظر گرفته شده است.

    2- طراحي سيستم آبياري

    2-1- معرفي روش آبياري موضعي

      همزمان با پيشرفت علوم و تكنولوژي و امكان استفاده از دستاوردهاي جديد صنعتي از يكطرف و  محدوديت منابع آب و خاك و لزوم صرفه جويي و استفاده بهينه ازآنها از طرف ديگر، موجب شده كه روشهاي جديد آبياري (روشهاي آبياري تحت فشار) ابداع و مورد استفاده وسيع قرار گيرند. اين روشها بسيار متنوع بوده و شامل انواع روشهاي باراني و موضعي مي‌باشد. روشهاي موضعي كه اغلب براي باغات، گياهان رديفي و گلخانه‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد، با اسامي مختلفي از جمله، آبياري موضعي، آبياري ميكرو، آبياري قطره‌چكاني، خرد آبياري، آبياري روز به روز، آبياري چكه‌اي و . . . شناخته مي‌شود. اين اسامي در نوشته‌هاي مختلف علمي بنا به سليقه متخصصان و كارشناسان انتخاب شده و همگي مترادف مي‌باشند. از آنجا كه واژه آبياري موضعي بيشتراز بقيه واژه‌ها نشان دهنده ماهيت اين روش مي‌باشد، به توصيه سازمان خوار و بار جهاني از اين واژه استفاده مي‌شود. 

      در انواع روشهاي آبياري موضعي، آب از طريق شبكه لوله‌هاي تحت فشار در تمام سطح مزرعه توزيع شده و توسط وسايل خروجي، مستقيما در اختيار ريشه گياه قرار مي‌گيرد. خروج آب ممكن است به صورت قطره، حباب، جريان كم و پيوسته، اسپري و . . . صورت گيرد. بنابراين وسايل خروجي متنوع مي‌باشند و در هر طرح بايستي با توجه به شرايط آب و خاك و گياه، امكانات موجود، نوع نياز و . . . وسيله مناسب انتخاب و مورد استفاده قرار گيرد.

      از جمله عوامل مؤثر در انتخاب نوع وسيله خروجي (گسيلنده) عبارتند:

    ·         طرح، كيفيت و ميزان حساسيت به گرفتگي.

    ·         درصد سطح خيس‌كنند‌گي خاك.

    ·         تغييرات دبي دراثرتغييرات فشار.

    ·         كيفيت آب آبياري وامكانات تصفيه آب.

    ·         شرايط و امكانات مديريت و بهره‌بردارياز سيستم.

    ·         نوع گياه.

     از بين عوامل فوق، در صد سطح خيس‌كنندگي خاك و حساسيت به گرفتگي از اهميت بيشتري بر‌خوردار مي‌باشند.

    2-2- محاسبه و تعيين پارامترهاي طراحي

      طراحي و اجراي سيستم آبياري بايد بگونه‌اي باشد كه در زمان حداكثر نياز آبي گياه (‌ياگياهان‌) الگوي كشت مشكلي بوجود نيايد. بنابراين پارامترهاي مؤثر در طراحي سيستم بايد بر اساس حداكثر نياز آبي محاسبه و تعيين شده ولي در زمان بهره‌برداري از سيستم بايستي برنامه آبياري براي هر ماه و بر اساس ميزان آب مورد نياز در آن ماه تهيه و اجرا شود.

      با توجه به اينكه پارامترهاي طراحي در اجرا و نيز مديريت بهره‌برداري، نقش اساسي ايفا مي‌كند، محاسبه و تعيين اين پارامترها نياز به دقت و تجربه كافي در اين زمينه داشته و لازم است مسائل فني، مديريتي و اقتصادي بطور توام مد‌نظر قرار داشته باشند.

      در ادامه اصول و مباني محاسبه و تعيين اين پارامترهاي طراحي بطور خلاصه ارائه مي‌گردد.

    2-2-1- حداكثر نياز آبي روزانه گياه

       از آنجا كه در روشهاي آبياري موضعي تمام سطح زمين خيس نمي‌شود، تبخير نيز از تمام سطح صورت نمي‌گيرد. بنابراين نياز آبي روزانه گياه عمدتاً به ميزان تعرق از قسمتهاي هوايي كه در معرض تابش نور خورشيد قرار دارند محدود مي‌باشد. به همين جهت در آبياري موضعي درصد سطح سايه‌انداز‌كه نماينده سطحي است كه تعرق از آن صورت مي‌گيرد، در محاسبات نياز آبي گياه دخالت داده مي‌شود.

      بهترين راه براي تعيين درصد سايه‌انداز، اندازه‌گيري مساحت سايه تاج گياه بر روي زمين هنگام ظهر مي‌باشد. در‌صد سطح سايه‌انداز گياه در سالهاي اوليه رشد كم بوده و به تدريج با مسن‌ترشدن درخت زياد مي‌شود. بنابراين براي طراحي سيستم حداكثر درصد سطح سايه‌انداز (درخت بالغ) در‌نظر گرفته مي‌شود.

      با توجه به موارد فوق حداكثر نياز آبي روزانه گياه از رابطه زير كه توسط FAO پيشنهاد شده محاسبه مي‌گردد: 

     

                                                                            

    Tr = حداكثر نياز آبي روزانه گياه (mm/day)

    Etc = حداكثر تبخير و تعرق روزانه گياه (mm/day)

    Ps = حداكثر درصد سطح سايه‌انداز ( % )

     


     

    2-2-2- حداكثر عمق آب آبياري

      حداكثر عمق آب آبياري ميزان آبي است كه مي‌توان آن را در منطقه توسعه ريشه گياه ذخيره نمود. مقدار حداكثر عمق آب آبياري از رابطه زير محاسبه مي‌شود: 

    x = حداكثر عمق آب آبياري (mm)  

    Aw = ظرفيت ذخيره آب در خاك(mm/m)

    Z = عمق مؤثر توسعه ريشه گياه (m)  

    MAD = درصد تخليه مجاز رطوبت خاك

    Pw = درصد سطح خيس شده خاك (درصد)

    ·      ظرفيت ذخيره آب در خاك : ظرفيت ذخيره آب در خاك تفاوت بين نقاط رطوبتي ظرفيت زراعي ( Fc ) و نقطه پژمردگي(PWP)بوده و نشان‌دهنده حجم آبي است كه خاك مي‌تواند در خود ذخيره كند. اين مقدار عمدتاً بستگي به بافت خاك داشته و با انجام آزمايش در مزرعه قابل اندازه‌گيري مي‌باشد ولي در عمل براي تخمين مقدار آن از جداول مربوطه استفاده مي‌شود.

    ·      عمق مؤثر توسعه ريشه گياه : عمق مؤثر توسعه ريشه گياه، عمقي از منطقه ريشه است كه حدود 80 درصد مواد غذايي مورد نياز گياه از آن تأمين مي‌شود. بديهي است آن قسمت از آب كه در اين منطقه ذخيره شود براي گياه قابل استفاده خواهد بود.

    ·      درصد تخليه مجاز رطوبت خاك :  با وجود اينكه هر خاكي مي‌تواند مقدار Aw را بعنوان حداكثر ظرفيت ذخيره آب در خود نگهدارد، ولي عملاً تمام اين مقدار براي گياه قابل استفاده نبوده و بسته به نوع گياه 40 تا 75 درصد آن قابل جذب است كه به آن آب سهل‌الوصول يا درصد تخليه مجاز رطوبت گفته مي‌شود. مقدار درصد تخليه مجاز هر گياه از مراجع مربوطه قابل استخراج است.

    ·      درصد مساحت خيس‌شده :  يكي از خصوصيات مهم روشهاي آبياري موضعي اين است كه در آنها بخشي از زمين خيس مي‌شود و به همين جهت است كه تلفات نفوذ عمقي و تبخير از سطح خاك در اين روشها به مقدار قابل ملاحظه‌اي كمتر از روشهاي ديگر مي‌باشد.

      اين مسئله كه درصد مساحت خيس شده دقيقاً چه مقدار باشد بدرستي مشخص نشده است ولي هر چه مقدار آن زيادتر باشد، آب بيشتري در خاك ذخيره شده و در مواقع اضطراري آسيب كمتري به گياه وارد خواهد شد. با اطلاعات امروزي درصد مساحت خيس شده مناسب بين 30 تا 70 درصد بسته به شرايط آب و هوايي، نوع گياه و . . مي‌باشد. در مناطقي كه امكان استفاده از بارندگي به مقدار كافي وجود دارد درصد مساحت خيس‌شده را مي‌توان كمتر از 30 درصد نيز در نظر گرفت. نكته قابل توجه اينكه درصد سطح خيس‌شده در باغات نبايد آنقدر زياد باشد كه باعث ايجاد مشكل رفت و آمد ماشين‌آلات كشاورزي در بين رديفها و نيز افزايش تلفات نفوذ عمقي و تبخير و تعرق گردد و از طرفي نبايد آنقدر كم باشد كه به توليد بهينه محصول لطمه وارد نمايد.

    2-2-3- حداكثر دور آبياري و دور آبياري طراحي   

      حداكثر دور آبياري با توجه به حداكثر عمق آب آبياري و نياز آبي روزانه گياه از رابطه زير بدست مي‌آيد:

    Fx  = حداكثر دور آبياري (day)

    Ix = حداكثر عمق آب آبياري (mm)

    Tr = حداكثر تعرق روزانه گياه (mm/day)

      در روشهاي آبياري موضعي امكان انجام آبياري با تواتر زياد (دور كم) وجود داشته و اين مسئله يكي از مزاياي استفاده از اين روش‌ها مي‌باشد. زيرا همواره منطقه توسعه ريشه‌ها رطوبت كافي داشته و تنش كمتري به گياه وارد مي‌شود.

      لازم به ذكر است كه با توجه به شرائط ، دور آبياري در طول دوران رشد متفاوت مي‌باشد. انتخاب دور آبياري در اين مرحله صرفاً دور آبياري طراحي بوده و در عمل مديريت بهره‌برداري از شبكه با توجه به شرايط موجود از جمله دوره رشد گياه، عمق توسعه ريشه و خصوصيات گياه مي‌تواند دوره‌ها و ساعات آبياري متناسب را اعمال نمايد. از نظر طراحي با تغيير دور و مدت آبياري متناسب با آن، تعداد نوبتها كه اساس تقسيم‌بندي واحدهاي آبياري است ثابت مي‌ماند.

    2-2-4- نياز خالص آبياري

      نياز خالص آبياري برابر مقدار آبي است كه بايستي در هر آبياري در منطقه توسعه ريشه گياه ذخيره شود تا نياز گياه در طول يك دوره آبياري را برآورده سازد. اين مقدار از رابطه زير محاسبه مي‌شود: 

                                                                                                     

    In = نياز خالص آبياري (mm)  

    F = دور آبياري طراحي (day)

    Tr = حداكثر تعرق روزانه گياه يا نياز آبي روزانه گياه (mm/day)

    2-2-5- نياز آبشويي

      به منظور جلوگيري از شور شدن تدريجي خاك (به دليل كيفيت نامناسب آب آبياري) لازم است كه مقدار آب آبياري به اندازه نياز آبشويي افزايش داده شود. مقدار نياز آبشويي در آبياري موضعي از رابطه زير محاسبه مي شود:                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

                               

    LR = نياز آبشويي (نسبت) 

    ECw = هدايت الكتريكي آب آبياري (mmhos/m)

    maxECe = حداكثر هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك (mmhos/m)

      اگر نياز آبشويي كمتر از 1/0 باشد تلفات نفوذ عمقي نياز آبشويي را تأمين مي‌كند در غير اينصورت بايستي مقدار نياز آبشويي محاسبه و اضافه شود. مقدار نياز آبشويي را مي توان در هر آبياري اضافه نموده و يا اينكه مجموع نياز آبشويي سالانه را در دو يا سه نوبت تأمين نمود.

    2-2-6- راندمان آبياري

      با توجه به اينكه در هر روش آبياري، تلفات آب به شكل‌هاي مختلف اجتناب‌ناپذير مي‌باشد، بنابراين براي ذخيره نياز خالص آبياري در خاك بايستي با دخالت دادن راندمان آبياري، مقدار آب آبياري بيشتري در نظر گرفته شود. به همين منظور در مرحله طراحي راندمان آبياري انتخاب شده و پس از اجراي طرح با تعيين راندمان واقعي، برنامه‌ريزي آبياري اصلاح مي‌گردد.

      انتخاب مقدار راندمان آبياري به عواملي از جمله نوع سيستم آبياري موضعي، وضعيت توپوگرافي و . . . بستگي دارد. همچنين مي‌توان راندمان آبياري را با دخالت دادن نياز آبشويي (در صورتي كه كمتر از 1/0 باشد) محاسبه و اعمال نمود.

    2-2-7- نياز ناخالص و حجم ناخالص آبياري

      نياز ناخالص آبياري با استفاده از رابطه زير محاسبه مي‌شود: 

                                                                                                       

    Ig = نياز ناخالص آبياري (mm) 

    In = نياز خالص آبياري (mm)  

    Ea = راندمان آبياري طراحي)%(

      حجم ناخالص آبياري براي هر درخت با توجه به نياز ناخالص آبياري و فواصل كشت درختان از رابطه زير محاسبه مي‌شود: 

                                                                                                

    V = حجم ناخالص آبياري براي هر درخت (lit)

    Ig = نياز ناخالص آبياري (mm)

    Sr = فاصله درختان روي رديف (m)

    Sp = فاصله رديف درختان(m) 

    2-2-8- مشخصات گسيلنده مورد نياز

      در روش آبياري موضعي گسيلنده‌ها (وسيله خروج آب) نقش اساسي را در موفقيت يا عدم موفقيت سيستم و مخصوصاً مسائل و مشكلات بهره‌برداري و نگهداري ايفا مي‌كنند. از آنجا كه تعداد گسيلنده‌ها در واحد سطح زياد مي‌باشد، هر گونه اشكال در عملكرد آنها هزينه‌هاي زيادي (جهت اصلاح و يا بهره‌برداري و نگهداري صحيح) را به سيستم تحميل خواهد نمود. بنابراين در هر طرح بايستي با توجه به مطالعات پايه (آب و خاك و گياه) و در نظر گرفتن مواردي از جمله نوع، دبي و فشار كاركرد، تعداد، فاصله‌ بهينه، آرايش، رابطه دبي فشار، قطر روزنه خروجي و . . . گسيلنده مناسب انتخاب شود.

      در اين طرح با در نظر گرفتن شرايط موجود، سابقه كاربرد، قابليت دسترسي آسان، به حداقل رساندن مشكلات بهره‌برداري و نگهداري و . . . ، از قطر چكانهاي روي خط ميكروفلاپر استفاده شده است. سوابق استفاده از اين نوع قطره‌چكان كارآئي آن را براي شرايط مختلف كيفي آب ثابت كرده است. اين نوع قطره‌چكان داراي سيستم كنترل فشار مي‌باشد و در فشارهاي مختلف (10 تا40 متر) دبي آن تقريباً ثابت مي‌ماند. همچنين  خود شوينده بوده و اين مسئله باعث شده كه مشكلات گرفتگي به حداقل ممكن برسد.

    2-2-9- مدت آبياري  و ساعات آبياري در شبانه روز

      با توجه به مقدار حجم ناخالص آب‌آبياري مورد نياز براي هر درخت(V)  و دبي و تعداد قطره‌چكان براي هر درخت، مدت زمان آبياري از رابطه زير قابل محاسبه است: 

     = مدت زمان آبياري ( hr )

    v = حجم ناخالص آب آبياري مورد نياز براي هر درخت ( lit )

    n = تعداد قطره‌چكان براي هر درخت.

     q = دبي قطره‌چكان  ( Lit/hr )

    2-2-10- تعدادنوبت آبياري در هر دور

      با توجه به مقدار دور آبياري، ساعات آبياري در هر شبانه‌روز و مدت زمان مورد نياز براي هر آبياري، تعداد دفعات آبياري در يك دور از رابطه زير محاسبه مي‌شود: 

                                                                                                     

    N = تعداد نوبت يا تعداد ايستگاهاي آبياري

    F = دور آبياري (day )

    T = كل ساعات آبياري در شبانه روز (  hr)

     


     

     

    2-2-11- نتايج محاسبه و تعيين پارامترهاي طرح

      نتايج محاسبه و تعيين پارامترهاي طرح با توجه به ضوابط و معيارهاي فني به شرح جدول شماره (4) ارائه شده است. نكات قابل توجه در اين جدول به شرح زير است:

    ·      با توجه به نوع و فواصل كشت، براي  هر رديف درختان دو رديف لوله لترال (آرايش مستقيم دو رديفه) و بر روي لوله لترال قطره‌چكانهاي ميكروفلاپر 8  ليتر در ساعت با فواصل 1 متر در نظر گرفته شده است. به اين ترتيب با توجه به فاصله رديف درختان (5 متر) براي هر درخت 10 قطره‌چكان منظور شده است. 

    ·      بر اساس محاسبات انجام شده طبق جدول شماره 3 كل اراضي را مي‌توان در 12 نوبت آبياري نمود ولي به منظور سهولت بهره‌برداري كل اراضي به قسمت تقسيم شده است به طوریکه مانیفولدهای M1 و M2 و M3 با هم در یک شیفت و بقیه مانیفولدها هر کدام به طور جداگانه در یک شیفت آبیاری     می شوند. بر اين اساس برنامه آبياري مانيفولدها به شرح جدول زير ارائه شده است.

    جدول شماره (3): برنامه ‌ريزي آبياري براي رشد نهايي - آبياري موضعي  آقاي داريوش وثوقی

    ششم

    پنجم

    چهارم

    سوم

    دوم

    اول

    روز و نوبت آبیاری

    شیفت 2

    شیفت 1

    شیفت 2

    شیفت 1

    شیفت 2

    شیفت 1

    شیفت 2

    شیفت 1

    استراحت

    استراحت

    استراحت

    9

    9

    9

    9

    9

    9

    9

    مدت آبیاری (ساعت)

    استراحت

    استراحت

    استراحت

    M9

    M8

    M7

    M6

    M5

    M4

    M1,M2,M3

    نام مانیفلد

    استراحت

    استراحت

    استراحت

    0.352

    0.368

    0.425

    0.455

    0.355

    0.345

    0.470

    مساحت قطعه (هکتار)

    استراحت

    استراحت

    استراحت

    1.86

    2.15

    2.64

    2.63

    2.07

    2.08

    2.70

    دبی سیستم (lps)

     

    آقاي داريوش وثوقی

    جدول شماره (4) : محاسبه پارامترهاي طراحي‌ - طرح آبياري موضعي - 

     

    توضيحات

    گردو

    واحد

    شــرح پارامتــر

    نوع

    رديف

     
     

    Sr

    5

    m

    فاصله رديف درختان

    گياه

    1

     

    Sp

    7.5

    m

    فاصله درختان روي رديف 

    2

     

    Etc

    5.66

    mm/day

    حداكثر تبخيرو‌تعرق روزانه گياه

    3

     

    r

    2.2

    m

    حداكثر شعاع سايه انداز

    4

     

    Ps

    40.5

    %

    حداكثر سطح سايه انداز درخت

    5

     

    Tr = Etc * [Ps + 0.15 (1-Ps)]

    2.8

    mm/day

    حداكثر تعرق روزانه گياه (مرداد ماه)

    6

     

    AW

    170

    mm/m

    ظرفيت ذخيره آب در خاك

    خاك

    7

     

    Z

    1.5

    m

    عمق موثر توسعه ريشه گياه

    8

     

    MAD

    50

    %

    درصد تخليه مجازرطوبت خاك

    9

     

     

    ميكروفلاپر

     

    نوع گسيلنده

    گسيلنده

    10

     

    Qa

    8

    lit/hr

    دبي متوسط كاركرد

    11

     

    Pa

    10-40

    m

    فشار متوسط كاركرد

    12

     

    ne

    10

    عدد

    تعداد گسيلنده براي هر درخت

    13

     

     

    خطي دو رديفه

    آرايش لترالها

    14

     

    Se

    1.0

    m

    فاصله گسيلنده

    15

     

    Pw

    30.7

    %

    برآورد درصد سطح خيس خوردگي

    16

     

    Ix = Aw * Z * MAD * Pw

    39.1

    mm

    حداكثر عمق آب آبياري

    سيستم آبياري

    17

     

    Fx

    14.0

    day

    حداكثر دور آبياري

    18

     

    F

    6.0

    day

    دور آبياري طراحي

    19

     

    In = F * Tr

    16.8

    mm

    نياز خالص آبياري (براي‌هر‌دور)

    20

     

    Ea=Eu.Et

    90.0

    %

    راندمان کاربرد آبياري

    21

     

    Eci

    0.97

    ds/m

    شوری آب آبياری

    22

     

    Ecs

    8.0

    ds/m

    شوری خاک با 10 درصد کاهش محصول

    23

     

    LR

    0.06

     

    نيازآبشوئی

    24

     

    Ea

    90.0

    %

    راندمان کل آبياری

    25

     

    Ig = In / Ea

    18.7

    mm

    نياز‌ناخالص آبياري (براي‌هر‌دور)

    26

     

    V = Ig * Sp * Sr

    699.7

    lit

    حجم‌ناخالص آبياري (براي‌هر‌دور)

    27

     

    t = V / q

    8.75

    hr

    مدت آبياري

    28

     

    t

    9.0

    hr

    مدت آبياري پيشنهادي

    29

     

    T

    18.0

    hr

    حداکثر ساعات آبياري در يک شبانه روز

    30

     

    N = ( F * T ) / t

    12.0

    نوبت

    حداكثر تعداد نوبت آبياري در هر دور

    31

     

     

    7.0

    قطعه

    تعداد قطعات آبياری انتخاب شده

    32

     

     

    3.0

    hec

    مساحت خالص اراضی طرح

    33

     

    بر اساس نقشه پلان شبکه

    0.471

    hec

    حداکثر مساحت قطعات

    34

     

     

    0.8

    lps/hec

    هيدرومدول متوسط آبياری

    35

     

     

    2.8

    Lps

    حداکثر دبی قطعات

    38

     

     

    2.0

    Lps

    دبی موجود

    39

     

    دبي موجود كافي ميباشد.

    مقايسه دبی موجود و دبی مورد نياز

    40

     
                 

     

    2-3- طرح آرايش شبكه آبياري تحت فشار

      در شبكه‌هاي آبياري تحت فشار، انواع خطوط لوله بر حسب موقعيت و نقشي كه به عهده دارند، موارد استفاده قرار مي‌گيرد. نحوه آرايش و قرارگيري و ارتباط انواع خطوط لوله تأثير زيادي در هزينه‌هاي تمام شده طرح و مسائل بهره‌برداري و نگهداري دارد. به طور كلي عوامل مؤثر در اين زمينه‌ها عبارتند از: حداقل تراكم خطوط لوله، حداقل هزينه‌هاي اجرائي، توپوگرافي اراضي، شكل هندسي، بهره‌برداري و نگهداري، پارامترهاي طراحي و تجربه كارشناسي طراح و . . . مي‌باشد.

      پلان عمومي آرايش شبكه خطوط لوله با توجه به موارد فوق و در نظر گرفتن حداكثر طول مجاز لترالها و مانيفولدها، در نقشه اجرايي طرح ارائه شده است.

      مشخصات عمومي و نحوه ارتباط انواع خطوط لوله مورد استفاده در روشهاي آبياري موضعي به طور خلاصه به شرح زير است:

    2-3-1- لوله‌هاي آبده يا لترال  

      اين لوله‌ها در كنار رديف درختان (موازي خطوط تراز) قرار گرفته و وظيفه آنها تأمين آب مورد نياز گسيلنده‌ها مي‌باشد. جنس اين لوله‌ها اغلب پلي‌اتيلن با چگالي كم ( LD ) و قطر آنها عمدتاً 16 ميليمتر است. در روشهاي آبياري موضعي كه از گسيلنده‌هاي با دبي زياد (مانند بابلر) استفاده مي‌شود قطر لوله آبده بيشتر از 16 ميليمتر انتخاب مي‌شود.  

      تعداد و فاصله نصب گسلنده ها بر روي لوله لترال و نيز نحوه قرارگيري لوله‌هاي لترال در كنار رديف درختان به شكلها (آرايشهاي)  مختلفي امكان پذير مي‌باشد. انتخاب نوع آرايش مناسب بستگي به پارامترهايي از جمله فواصل درختان، بافت خاك، نوع و دبي قطره‌چكان انتخابي طرح و . . . داشته و تجربه طراح نيز تا حدود زيادي در انتخاب آرايش مناسب موثر مي‌باشد.

    2-3-2- لوله‌هاي رابط يا مانيفولد

      وظيفه اين لوله‌ها ارتباط لوله‌هاي آبده و تشكيل يك واحدآبياري است. بدين ترتيب مجموعه يك مانيفولد و لترالهاي تحت پوشش آن، كوچكترين واحد آبياري را تشكيل مي‌دهند. بطور كلي معيار طراحي اين واحد آبياري بر اساس حداكثر تغييرات دبي معادل 10 درصد دبي متوسط گسيلنده مي‌باشد. اين تغييرات مجاز دبي به با توجه به رابطه دبي- فشار گسيلنده مورد نظر، به تغييرات مجاز فشار تبديل شده و براي طراحي واحد آبياري مورد استفاده قرار مي‌گيرد.ازآنجا كه قطره‌چكانهاي ميكروفلاپر نسبت به تغييرات فشار حساس نيستند دراين مورد انعطاف بيشتري وجود داشته و طراحي شبكه آبياري با اطمينان بيشتر و ضريب يكنواختي مناسبي انجام ميشود. لوله‌هاي رابط عموماًاز جنس پلي‌اتيلن با چگالي زياد ( HD) مي‌باشند.

    در این طرح با توجه به شیب زیاد زمین در ابتدای مانیفولدهای M5 وM6وM7 (جایی که فشار انتهای مانیفولداز 35 متر تجاوز کرد) از فشار شکن  استفاده می کنیم.

    2-3-3- لوله‌هاي فرعي

      لوله‌هاي فرعي وظيفه ارتباط مانيفولد‌ها و اتصال آنها به خط لوله اصلي را بعهده دارند. در اين لوله‌ها رعايت حداكثر سرعت مجاز و پرهيز از تغييرات زياد سرعت از جمله معيارهاي مهم طراحي مي‌باشد. جنس اين لوله‌ها پلي‌اتيلن با چگالي زياد( HD) است. در اين طرح خط لوله فرعي وجود ندارد.

    2-3-4- لوله اصلي

                    لوله اصلي از محل ايستگاه پمپاژ و تجهيزات تصفيه تا اولين انشعاب آن به لوله‌هاي فرعي ادامه دارد و در واقع وظيفه آن انتقال آب تا اولين محل توزيع مي‌باشد. اين لوله‌ها نيز از جنس پلي‌اتيلن با چگالي زياد( HD )  است.       

    2-3-5- نتايج محاسبه و طراحي شبكه خطوط لوله

      براي محاسبه افت‌بار در شبكه خطوط لوله تحت فشار عمدتاً از رابطه هيزن ويليامز و براي محاسبه سرعت از معادله پيوستگي استفاده شده است:

    Hf = 1.22*1010*(Q/C)1.852*D-4.87*L*f 

    Hf = افت اصطكاك(m)

    Q = دبي عبوري از لوله‌ها(l/s)

    C = ضريب افت هيزن ويليامز

    D = قطر داخلي لوله (mm)

    L = طول لوله(m)

    f = ضريب تصحيح افت براي لوله‌هاي با دبي متغير.

                    Q = A*V

    Q = دبي عبوري از لوله ( m3/s )

    A = سطح مقطع عبوري جريان( m2 )

    V = سرعت جريان آب ( m/s )

                    نتايج طراحي شبكه خطوط لوله طرح با استفاده از روابط فوق و در نظر گرفتن ضوابط و معيارهاي فني مورد نظر به شرح جداول شماره (5) و (6) و (7)ارائه شده است. 

    جدول شماره (5) : طراحي  لـولـه‌هاي  لترال - آبياري موضعي  آقاي داريوش وثوقی

    M

    Se (m)

    Pe (m)

    qe (l/hr)

    L (m)

    Ne

    Q (l/s)

    f

    Hf (m)

    D (mm)

    d (mm)

    V (m/s)

    D EL

    Pin (m)

    M1

     

    1

    10

    8

    43

    44

    0.10

    0.36

    1.5

    16

    12

    0.6

    0.0

    11.1

    M2

    1

    10

    8

    31

    32

    0.07

    0.36

    0.6

    16

    12

    0.5

    0.5

    10.7

    M3

    1

    10

    8

    16

    17

    0.04

    0.36

    0.1

    16

    12

    0.2

    -1.2

    9.5

    M4-1

    1

    10

    8

    29

    30

    0.07

    0.36

    0.5

    16

    12

    0.4

    -2.0

    9.4

    M4-2

    1

    10

    8

    57.5

    59

    0.13

    0.36

    3.4

    16

    12

    0.8

    -0.5

    12.3

    M5

    1

    10

    8

    45.5

    47

    0.10

    0.36

    1.8

    16

    12

    0.7

    0.0

    11.3

    M6-1

    1

    10

    8

    47

    48

    0.11

    0.36

    1.9

    16

    12

    0.7

    -3.5

    9.7

    M6-2

    1

    10

    8

    57

    58

    0.13

    0.36

    3.3

    16

    12

    0.8

    2.2

    13.6

    M7

    1

    10

    8

    60.5

    62

    0.14

    0.36

    3.9

    16

    12

    0.9

    -1.5

    12.2

    M8

    1

    10

    8

    28

    29

    0.06

    0.36

    0.5

    16

    12

    0.4

    -10

    5.3

    M9

    1

    10

    8

    56.5

    58

    0.13

    0.36

    3.2

    16

    12

    0.8

    -6

    9.4

     جدول شماره (6) : طراحي خطوط لوله اصلی و فرعی - آبياري موضعي  آقاي داريوش وثوقی

     

    شار شکن

    فشار تامين شده در انتها 

    فشار مورد نياز در انتها

    فشار مورد نياز در ابتدا

    فشار تامين شده در ابتدا

    افت فشار

    سرعت

    قطر  داخلي

    قطر

    دبي

    ارتفاع

    لوله جدا شده

    طول قطعه

    كيلومتر

    نام لوله

    (m)

    (m)

    (m)

    (m)

    (m)

    (m)

    (m/s)

    (mm)

    mm

    (l/s)

    (m)

    (m)

    (m)

     

     

     

     

    15.7

     

     

     

     

     

    118.0

     

     

    0.0

    P1

     

    39.9

    26.8

    0.0

    13.1

    0.6

    1.0

    57.0

    63

    2.64

    120.0

    P1-1

    25.5

    25.5

     

    26.8

    20.7

    10.7

    16.8

    1.3

    1.0

    57.0

    63

    2.63

    115.0

    M2

    31.0

    56.5

     

    43.2

    27.7

    0.0

    15.5

    1.3

    1.0

    57.0

    63

    2.63

    115.0

    P1-2

    56.5

     

    19.8

    14.7

    10.5

    15.6

    1.2

    0.8

    57.0

    63

    2.08

    115.0

    M3

    20.2

    76.7

     

    26.1

    20.4

    10.4

    16.1

    2.0

    0.8

    57.0

    63

    2.08

    112.5

    M4

    58.3

    135.0

    *

    41.3

    23.2

    11.3

    29.4

    2.7

    0.8

    57.0

    63

    2.07

    96.5

    M5

    45.5

    180.5

     

     

     

     

    13.1

     

     

     

     

     

    119.5

     

     

    0.0

    P1-1

    *

    35.9

    21.3

    12.2

    26.8

    3.3

    1.6

    45.2

    50

    2.64

    102.5

    M7

    46.0

    46.0

     

     

     

     

    15.5

     

     

     

     

     

    115.5

     

     

    0.0

    P1-2

    *

    45.8

    28.6

    10.5

    27.7

    2.3

    1.6

    45.2

    50

    2.63

    101.0

    M6

    32.0

    32.0

     

     

     

     

    15.7

     

     

     

     

     

    118.0

     

     

    0.0

    P2

     

    24.4

    24.3

    11.1

    11.2

    0.5

    0.8

    57.0

    63

    2.15

    122.0

    M1

    32.0

    32.0

     

    30.5

    19.0

    10.5

    22.0

    1.7

    0.8

    57.0

    63

    2.15

    109.5

    M8

    76.0

    108.0

     

    30.2

    16.0

    12.1

    26.3

    2.6

    0.7

    57.0

    63

    1.86

    102.5

    M9

    106.3

    214.3

     * با توجه به افزايش فشار بر اثر شيب زمين، در ابتداي مانيفولدهاي M5,M6,M7   از فشار شكن استفاده شده است.

     


     

    جدول شماره (7) : مشخصات اجرايي لوله‌ها - طرح آبياري موضعي  آقاي داريوش وثوقی

    نام لوله

    مساحت تحت پوشش مانيفولد m^2

    دبي (l/s)

     

    63

    50

    40

    32

    SUM

    M1

    2919

    1.56

    -

    -

    32.5

    -

    32.5

    M2

    1418

    0.94

    -

    -

    -

    18.5

    18.5

    M3

    367

    0.20

    -

    -

    -

    10

    10

    M4

    3451

    2.08

    -

    42.5

    -

    -

    42.5

    M5

    3552

    2.07

    -

    26

    50

    -

    76

    M6

    4550

    2.63

    -

    42

    50

    -

    92

    M7

    4248

    2.64

    -

    40.5

    -

    -

    40.5

    M8

    3680

    2.15

    -

    55

    50

    -

    105

    M9

    3523

    1.86

    -

    111

    -

    -

    111

    P1

    4550

    2.63

    180

    -

    -

    -

    180.00

    P1-1

    4248

    2.64

    -

    46

    -

    -

    46

    P1-2

    4550

    2.63

    -

    32

    -

    -

    32

    P2

    3680

    2.15

    214.5

    -

    -

    -

    214.5

    SUM

    27708

     

    394.5

    395

    182.5

    28.5

     

    2-4- تجهيزات تصفيه آب

    يكي از مشكلات عمده روشهاي آبياري موضعي گرفتگي گسيلنده‌ها به علت آلودگي‌ها و يا ناخالص‌هاي موجود در آب آبياري مي‌باشد. به همين منظور بسته به شرايط هر طرح بايستي تمهيدات متناسب از جمله استفاده از تجهيزات تصفيه، استفاده از خروجيهاي بزرگتر، تصفيه شيميايي و . . . پيش‌بيني شود. تجهيزات تصفيه كه عمدتاً براي رفع مشكلات فيزيكي مورد استفاده قرار مي‌گيرند عبارتند از:

    ·         شبكه‌آشغالگير.

    ·         حوضچه ته‌نشيني.

    ·         هيدروسيلكون.

    ·         صافي‌شني.

    ·         صافي توري.

      انتخاب و تعيين ابعاد مناسب هر يك از وسايل كه عمدتاً بصورت تركيبي به‌كار مي‌روند بايستي بر اساس ضوابط و معيارهاي مورد نظر و با توجه به نوع وسيله خروجي و نتايج آزمايش آب، انجام مي‌شود.

      در اين طرح با در نظر گرفتن دبي طراحي تجهيزات تصفيه آب به شرح زير انتخاب شده است:

    ·         هيدروسيكلون 8 اينچ با ورودي 2 اينچ  و خروجي 2اينچ،   يك دستگاه.

    ·         صافي شني 20 اينچ با ورودي 2اينچ  و خروجي 2اينچ، دو دستگاه.   

    ·         صافي توري 6 اينچ 50 سانتي‌‌متري  با ورودي 2 اينچ  و خروجي 2 اينچ دو دستگاه.

    ·         تانك كود 90 ليتري يك دستگاه.

    2-5- انتخاب پمپ و نيروي محركه

                     با توجه به نتايج محاسبات هيدروليكي خطوط لوله و مقدار افت فشار تجهيزات تصفيه آب، فشار و دبي مورد نياز سيستم و با در نظر گرفتن ضريب اطمينان از تامين فشار و دبي طرح، پمپ مناسب و نيروي محركه مورد نياز آن مطابق جدول شماره (8) محاسبه شده است.

    جدول شماره (8 ) : مشخصات فني پمپ و نيروي محركه

    رديف

    شـــــــرح

    مشخصات

    1

    نوع پمپ

    WKL 40-3

    2

    ارتفاع پمپاژ (متر)

    25

    3

    دبي (ليتر در ثانيه)

    7.2

    4

    توان موردنياز الكتروپمپ (كيلو وات)

    2.2

    5

    دور موتور (دور در دقيقه)

    1450

    6

    قطر پروانه (اینچ)

    170

    7

    قطر دهانه مكش پمپ (اینچ)

    2

    8

    قطر دهانه رانش پمپ (اینچ)

    5.1

    9

    قطر لوله مكش پمپ (اینچ)

    5.2

    10

    قطر لوله رانش پمپ (اینچ)

    2

    11

    تعداد پمپ (دستگاه)

    1

    2-6- استخر ذخيره آب

                    با توجه به ميزان آب موجود (2 ليتر در ثانيه) و دبي مصرفي آب در نوبتهاي مختلف، حجم ذخيره مورد نياز به شرح جدول زير محاسبه شده است. بر اساس اين جدول اگر قبل از اولین شیفت آبیاری به میزان 2 ساعت آب در استخر ذخیره گردد و همچنین در طول دور آبیاری به استثنای شیفت انتهایی، استخر به طور مداوم آبگیری شود حجم استخر موجود(68 متر مکعب) تقريبا جوابگوی طرح بوده و براي اطمينان بيشتر حوضچه مكش با ابعاد 4 در 3 در 5/1 متر مكعب نيز پيش‌بيني شده است.                    

    جدول شماره (9) : محاسبه حجم مورد نياز استخر

    روز

    نوبت

    ورودي

    خروجي

    حجم ذخيره

    دبي

    ساعت

    حجم

    حجم كل

    دبي

    ساعت

    حجم

    حجم كل 

    1

     

    2

    2

    14.4

    14.4

     

     

     

     

    14.4

    1

    2

    12

    86.4

    100.8

    2.8

    9

    90.72

    90.7

    10.1

    2

    2

    2

    12

    86.4

    187.2

    2.0

    9

    64.8

    155.5

    31.7

    3

    2

    12

    86.4

    273.6

    2.1

    9

    68.04

    223.6

    50.0

    3

    4

    2

    12

    86.4

    360.0

    2.7

    9

    87.48

    311.0

    49.0

    5

    2

    12

    86.4

    446.4

    2.5

    9

    81

    392.0

    54.4

    4

    6

    2

    12

    86.4

    532.8

    2.2

    9

    71.28

    463.3

    69.5

    7

    2

    0

    0

    532.8

    2.1

    9

    68.04

    531.4

    1.4

    3- متره و برآورد هزينه‌هاي اجرايي

    هزينه‌هاي اجرايي طرح به شرح زير مي‌باشد:

    ·            خريد وسائل و تجهيزات شبكه آبياري موضعي.

    ·            خريد وسائل و تجهيزات ايستگاه پمپاژ و تصفيه آب.

    ·            نصب و تست و راه اندازي شبكه آبياري موضعي.

    ·            نصب و تست و راه اندازي ايستگاه پمپاژ و تجهيزات تصفيه آب.

    ·            خريد و نصب و تست و راه اندازي وسائل برقي ايستگاه پمپاژ.

      به منظور برآورد هزينه خريد لوازم و تجهيزات، پس از تهيه ليست كامل آنها، از نتايج استعلام قيمتهاي روز از شركتهاي سازنده معتبر و براي برآورد هزينه‌هاي نصب و اجرا از فهرست بهاي واحد پايه آبياري تحت فشار سال 1385 استفاده شده است.

      برآورد كل هزينه‌هاي اجرائي در جدول شماره (10) و جزئيات هزينه‌هاي خريد لوازم  و اجراي سيستم ، به شرح جداول (11) و (12) ارائه شده است.

    جدول (10) : برآورد كل  هزينه‌هاي اجرائي - آبياري موضعي  آقاي داريوش وثوقی

     

    بها   (ريال )

    شــــرح

    رديف

     

    19,151,486

    خريد وسائل و تجهيزات ايستگاه پمپاژ و تصفيه آب

     

    26,157,144

    خريد وسائل و تجهيزات شبكه آبياري موضعي

     

    38,015,735

    نصب ، راه اندازي  و تست ايستگاه پمپاژ و تصفيه آب و شبكه آبياري موضعي

     

    83,324,365

    جمع كل هزينه‌هاي اجرائي شبكه آبياري قطره‏اي‌

     

     

     

      جدول شماره (11) : فهرست مقادير و بهاي  لوازم - طرح آبياري موضعي  آقاي داريوش وثوقی

     

    مبلغ

    مقدار

    بهاي واحد

    واحد

    اندازه

    شرح

    رديف

    (ريال)

    (ريال)

    لوازم ايستگاه پمپاژ و تجهيزات تصفيه

    5,850,000

    1

    5,850,000

    دستگاه

    WKL   

    پمپ WKL 40-3  با پروانه  170 ميليمتر كوپله شده با الكتروموتور 2.2 كيلووات

    1

    40,000

    1

    40,000

    عدد

    2.5×2

    تبديل غير هم مركزفلنچدار چدني

    2

    325,000

    1

    325,000

    عدد

    2.5

    شيرفلكه كشوئي چدني فلنچدار

    3

    90,000

    3

    30,000

    متر

    2.5

    لوله سياه جوشي

    4

    23,000

    1

    23,000

    عدد

    2×1.5

    تبديل فلنچدار چدني

    5

    80,100

    1

    80,100

    عدد

    2

    لرزه گير لاستيكي فلنچدار

    6

    67,500

    3

    22,500

    متر

    2

    لوله سياه جوشي

    7

    47,550

    3

    15,850

    متر

    1

    لوله گالوانيزه

    8

    175,000

    1

    175,000

    عدد

    1

    شيرفلكه كشوئي

    9

    8,000

    2

    4,000

    عدد

    1

    زانوگالوانيزه 90 درجه

    10

    28,000

    4

    7,000

    عدد

    1

    فلنچ آهني جوشي لبه دار

    11

    240,000

    4

    60,000

    عدد

     

    زانوفلنچدار چدني 90 درجه

    12

    467,480

    1

    467,480

    عدد

     

    شيريكطرفه چدني فلنچدار

    13

    3,025,000

    11

    275,000

    عدد

    2

    شيرفلكه كشوئي چدني فلنچدار

    14

    1,480,000

    4

    370,000

    عدد

    6At

    فشارسنج روغني با شيرسماوري و اتصالات

    15

    540,000

    2

    270,000

    دستگاه

    فيلتر شن

    كلكتور 2واحدي 3 اينچ با اتصال 2 اينچ

    16

    500,000

    2

    250,000

    دستگاه

    فيلتر توري

    كلكتور 2واحدي 3اينچ

    17

    500,000

    1

    500,000

    عدد

    8

    هيدروسيكلون

    18

    2,980,000

    2

    1,490,000

    دستگاه

    20

    فيلتر شني

    19

    770,000

    1

    770,000

    عدد

    90 lit

    تانك كود

    20

    1,250,000

    2

    625,000

    دستگاه

    6-50cm

    فيلتر توري

    21

    2,106

    1

    2,106

    عدد

    63mm -6At

    فلنچ پلي‌اتيلن جوشي

    22

    51,500

    1

    51,500

    عدد

    2.5

    سوپاپ و صافي مكش

    23

    48,000

    4

    12,000

    عدد

    2.5

    فلنچ آهني جوشي لبه دار

    24

    99,000

    11

    9,000

    عدد

    2

    فلنچ آهني جوشي لبه دار

    25

    7,500

    25

    300

    عدد

    2

    واشر تخت لاستيكي

    26

    1,750

    5

    350

    عدد

    2.5

    واشر تخت لاستيكي

    27

    440,000

    220

    2,000

    عدد

    5/8-7cm

    پيچ و مهره و واشر

    28

    15,000

    10

    1,500

    عدد

    -

    نوار تفلون

    29

    19,151,486

    جمع لوازم ايستگاه پمپاژ و تجهيزات تصفيه

                       

     

      ادامه جدول شماره (11) : فهرست مقادير و بهاي  لوازم - طرح آبياري موضعي  آقاي داريوش وثوقی

     

     

    مبلغ

    مقدار

    بهاي واحد

    واحد

    اندازه

    شرح

    رديف

     

    (ريال)

    (ريال)

     

    لوازم شبكه خطوط لوله

     

    3,265,600

    400

    8,164

    متر

    63mm -6At

    لوله پلي اتيلن

    30

     

    2,094,000

    400

    5,235

    متر

    50mm -6At

    لوله پلي اتيلن

    31

     

    690,200

    200

    3,451

    متر

    40mm -6At

    لوله پلي اتيلن

    32

     

    142,100

    50

    2,842

    متر

    32mm -6At

    لوله پلي اتيلن

    33

     

    9,000,000

    7500

    1,200

    متر

    16mm

    لوله پلي اتيلن نرم

    34

     

    6,000,000

    7500

    800

    عدد

    8 Lit/hr

    قطره چكان خودتنظيم ميكروفلاپر

    35

     

    52,584

    3

    17,528

    عدد

    50×40mm

    تبديل رزوه‌اي پلي‌اتيلن

    36

     

    13,500

    2

    6,750

    عدد

    32 mm

    درپوش انتهائي پيچي

    37

     

    42,800

    4

    10,700

    عدد

    40 mm

    درپوش انتهائي پيچي

    38

     

    57,000

    4

    14,250

    عدد

    50 mm

    درپوش انتهائي پيچي

    39

     

    538,824

    88

    6,123

    عدد

    50×1/2

    كمربند پلي اتيلن

    40

     

    319,920

    60

    5,332

    عدد

    40×1/

    كمربند پلي اتيلن

    41

     

    73,170

    18

    4,065

    عدد

    32×1/2

    كمربند پلي اتيلن

    42

     

    36,520

    166

    220

    عدد

    16*1/2

    انشعاب پلي اتيلن

    43

     

    28,552

    166

    172

    عدد

    16mm

    بست انتهائي پلي اتيلن

    44

     

    7,800

    40

    195

    عدد

    16×16 mm

    رابط داخل لوله پلي اتيلن

    45

     

    174,240

    8

    21,780

    عدد

    50×1.5

    زانوي نر پلي اتيلن

    46

     

    15,939

    1

    15,939

    عدد

    40×1,1/4

    زانوي نر پلي اتيلن

    47

     

    27,237

    3

    9,079

    عدد

    63×1

    كمربند پلي اتيلن

    48

     

    18,158

    2

    9,079

    عدد

    63×1.5

    كمربند پلي اتيلن

    49

     

    80,000

    4

    20,000

    عدد

    1

    لوله گالوانيزه يك متري دوسردنده

    50

     

    462,000

    14

    33,000

    عدد

    2

    لوله گالوانيزه يك متري دوسردنده

    51

     

    7,800

    4

    1,950

    عدد

    1

    مغزي گالوانيزه

    52

     

    9,750

    3

    3,250

    عدد

    2

    مغزي گالوانيزه

    53

     

    218,400

    3

    72,800

    عدد

    1

    شيرفلكه برنجي

    54

     

    1,500,000

    6

    250,000

    عدد

    2

    شير فلكه پروانه‌اي (ويفري)

    55

     

    24,000

    6

    4,000

    عدد

    1

    زانوگالوانيزه 90 درجه

    56

     

    138,000

    12

    11,500

    عدد

    2

    زانوگالوانيزه 90 درجه

    57

     

    36,000

    8

    4,500

    عدد

    2×1/5

    بوش تبديل گالوانيزه

    58

     

    3,500

    1

    3,500

    عدد

    1/25×1

    بوش تبديل گالوانيزه

    59

     

    17,220

    2

    8,610

    عدد

    32×1

    زانوي ماده پلي اتيلن

    60

     

    67,650

    2

    33,825

    عدد

    63×2

    زانوي ماده پلي اتيلن

    61

     

    7,800

    2

    3,900

    عدد

    2×1.5

    تبديل روپيچ توپيچ

    62

     

    180,000

    12

    15,000

    عدد

    2

    فلنج رزوه نر

    63

     

    468,000

    3

    156,000

    عدد

    2

    فشار شكن 4 واحدي

    64

     

    53,500

    1

    53,500

    عدد

    63

    سه راه ساده پلي‌اتيلن

    65

     

    189,280

    2

    94,640

    عدد

    63×50

    سه راه نامساوي پلي اتيلن

    66

     

    30,000

    20

    1,500

    عدد

    -

    نوار تفلون

    67

     

    3,600

    12

    300

    عدد

    2

    واشر تخت لاستيكي

    68

     

    62,500

    25

    2,500

    عدد

    5/8-15cm

    پيچ و مهره و واشر

    69

     

    26,157,144

    لوازم شبكه خطوط لوله

     

     

      جدول شماره ( 12 ) : متره و برآورد هزينه هاي اجرايي -  طرح آبياري موضعي  آقاي داريوش وثوقی

     

    (ريال)

    بهاي كل

    مقدار

    (ريال)

    واحد

    شـــــــــرح

    شماره

    6,539,200

    670

    9,760

    متر طول

    لوله‌گذاري با لوله پلي‌اتيلن ، به قطر 16 تا 50 ميليمتر و عمق ترانشه تا 0/75 متر.

    020101

    4,300,000

    430

    10,000

    متر طول

    لوله‌گذاري با لوله پلي‌اتيلن ، به قطر 63 ميليمتر و عمق ترانشه تا0/75 متر.

    020102

    166,000

    166

    1,000

    عدد

    نصب كمربند و اتصال 1/2 * 16

    20117 *

    2,277,000

    9

    253,000

    عدد

    احداث حوضچه شيرآلات با ديواره آجري

    40505 *

    710,000

    1

    710,000

    عدد

    احداث حوضچه تخليه با ديواره بلوكي

    40506 *

    42,600

    3

    14,200

    متر‌طول

    لوله‌كشي فولادي سياه، به قطر تا 25 ميليمتر ( يك اينچ ).

    070101

    55,800

    3

    18,600

    متر‌طول

    لوله‌كشي فولادي سياه، به قطر 32 تا 50 ميليمتر ( يك و يك چهارم تا دو اينچ ).

    070102

    77,100

    3

    25,700

    متر‌طول

    لوله‌كشي فولادي سياه، به قطر 65 تا 100 ميليمتر ( دو و يك دوم تا چهار اينچ ).

    070103

    771,800

    85

    9,080

    كيلو‌گرم

    ساخت كلكتور از لوله فولادي سياه با كليه اتصاليها و متعلقات نوع جوشي، همراه با مصالح مصرفي لازم براي ساخت.

    70,301

    53,200

    4

    13,300

    دستگاه

    نصب مانومتر با صفحه دايره‌اي از صفر تا 30 كيلو‌گرم بر سانتيمتر مربع، با شير سماوري.

    70,601

    227,000

    1

    227,000

    دستگاه

    نصب پمپ در اندازه 125-32 تا 250-50 .

    71,001

    83,400

    1

    83,400

    دستگاه

    نصب الكترو موتور، به قدرت سه چهارم تا 5/5 اسب بخار.

    71,101

    1,000,000

    500

    2,000

    كيلو‌گرم

    نصب انواع منابع، مخازن و صافي‌ها.

    71201 *

    199,800

    7,400

    27

    متر‌طول

    نصب لوله آبده به قطر 12 تا 16 ميليمتر

    090101

    1,517,000

    7,400

    205

    عدد

    نصب قطره‌چكان روي خط از هر نوع.

    90,302

    10,956

    166

    66

    عدد

    نصب بست انتهاي يه قطر تا 16 ميليمتر. 

    90,403

    6,200

    40

    155

    عدد

    نصب سه راه، رايط با تبديل فشاري به قطر تا 16 ميليمتر.

    90,501

    25,560

    3

    8,520

    عدد

    نصب فشار شكن دو واحدي و بيشتر.

    90,802

    90,000

    9

    10,000

    عدد

    مونتاژ و نصب مركز كنترل تا 2 اينچ

    90803 *

    5,000,000

    1

    5,000,000

    عدد

    احداث ساختمان حفاظتي ايستگاه پمپاژ و تجهيزات تصفيه بصورت بلوكي و سقف شيرواني به ابعاد 5*4 متر

    مقطوع

    5,500,000

    1

    5,500,000

    عدد

    احداث ساختمان حوضچه مكش با مصالح سنگ و سيمان با ضخامت 5/0 متر به ابعاد 5/1*3*4 متر

    مقطوع

    28,652,616

    جـــمـــع كل رديفهاي فهرست بها بدون اعمال ضرائب

    1/1

    ضريب منطقه‌اي

    1/30

    ضريب بالاسري

    1/06

    ضريب تجهيز و برچيدن كارگاه

    38,015,735

    جـــمـــع كل با اعمال ضرائب

    فهرست بهاي واحد پايه رشته آبياري ‌تحت فشار رسته كشاورزي و منابع طبيعي سال 1385

  • در این قسمت نمونه هایی از طرحهای واقعی آبیاری تحت فشار ارائه گردیده است که طبق ضوابط طراحی گردیده و هزینه های طرح برآورد شده است و در نهایت به صورت گزارش نهایی یا همان دفترچه طرح که مورد استناد سازمانها و مراکز دولتی می باشد ارائه گردیده است. که امیدواریم مورد استفاده علاقه مندان قرار بگیرد، ضمنا همین دفترچه طرح را می توان به صورت طرح توجیهی آبیاری تحت فشار نیز استفاده نمود.

                                                    

                    طرح نمونه آبیاری قطره ای (موضعی)                                                                 طرح نمونه آبیاری بارانی

  •  طرح (گزارش فنی) آبیاری موضعی که در این بخش به عنوان نمونه انتخاب گردیده است به مساحت 3 هکتار واقع در استان اردبیل و سیستم آبیاری موضعی از نوع قطره ای می باشد. در ادامه اضافه می کنیم که برای هر طرح علاوه بر فایل گزارش فنی یا همان دفترچه، نقشه طرح با فرمت DWG  و همچنین فایل اکسل که محاسبات مربوط به طرح در آن انجام گرفته است ارائه شده است.

     

               دفترچه طرح آبیاری موضعی              نقشه طرح آبیاری موضعی               فایل اکسل طرح آبیاری موضعی

نرم افزار محاسبه هزینه آبیاری
نرم افزار محاسبه و طراحی آبیاری