گروه تلگرامی آبیاری و کشاورزی
گروه تلگرامی آبیاری و کشاورزی

شوری آب و آبیاری گیاهان

آبیاری با آب شوری بالاتر از آنچه که یک گیاه می تواند تحمل کند منجر به افت عملکرد و کاهش کیفیت می شود.
گیاهان به میزان بسیار متفاوتی آب شور را تحمل میکنند. میزان افت عملکرد در هنگامی که گیاهان با آب شور آبیاری می شوند بستگی به تعدادی از عوامل شامل نوع خاک، زهکشی و دفعات، روش و زمان آبیاری دارد.
 
 
معرفی


انواع نمکها در آب آبیاری عمدتا نمک معمولی (کلرید سدیم)، بی کربناتهای کلسیم و منیزیم، کلریدها و سولفاتها هستند. در اکثر مناطق کشور، حدود سه چهارم کل نمکهای محلول، کلرید سدیم است، اگرچه این نسبت ممکن است در مناطق ساحلی و زراعی متفاوت باشد.

معمولا پيش از اینکه نشانه های ديدارى آسیب شوری ظاهر شوند، تولیدات زراعی به طور قابل توجهی کاهش می یابند. اولین نشانه شوری معمولا کاهش رشد است، و برگ های گیاهان اغلب دارای رنگ سبز مایل به آبی هستند. همزمان که سطوح نمک در خاک به سطوح سمی تری می رسند، تاول زدگی یا سوختگي روی نوک و لبه های برگ های قدیمی تر رخ می دهد. برگ می میرد و می افتد و در نهایت، گیاه می میرد. در موارد دیگر، جوانترین برگها ممکن است زرد رنگ باشند، یا گیاه ممکن است علائم پژمردگي را نشان دهد، حتی اگر خاک باندازه كافي نم دار باشد.

 

آب آبیاری شور می تواند به دو روش بر رشد گیاه تاثیر داشته باشد: اثر شوری و اثر سمیت.


اثر شوری


ریشه های گیاه به طور کلی رطوبت را از طریق غشاء ریشه ها توسط اسمز جذب می کند. این یک فرایند طبیعی است که در آن آب که از یک غشای نیمه تراوا عبور می کند، از یک محلول با سطوح کم نمک های محلول به یک محلول با نمک های بیشتر عبور می کند.
این ادامه می یابد تا سلول های گیاهی پر شوند. اگر آب آبیاری نسبتا شور باشد، گیاه باید برای جذب آب از خاک سخت تر کار کند و رشد کند می شود و تولید کاهش می یابد.


اگر از آب آبیاری بسیار شور استفاده شود، فرایند اسمز می تواند معکوس شود. جایی که غلظت نمک محلول خارج از ریشه گیاه در بالاتر از سلول های ریشه بالاتر است، آب از ریشه ها به درون محلول پيرامونی حرکت می کند. گیاه رطوبت را از دست می دهد و دچار تنش می برد. به همین دلیل علائم آسیب نمک زیاد مشابه با علائم رطوبت بالا است.


اثر سمیت


غلظت بیش از حد یون های سدیم و کلرید در آب آبیاری می تواند سبب سمیت در گیاهان شود. این یون ها می توانند از طریق ریشه ها یا تماس مستقیم با برگ ها جذب شوند. آسیب بیشتر توسط جذب مستقیم از طریق برگ ایجاد می شود.


سدیم


نشانه های سمیت سدیم معمولی عبارتند از سوختگى برگ، پژمردگي و بافتهای مرده در لبه های خارجی برگ، در مقایسه با علائم سمیت کلرید که معمولا در نوک برگ ها رخ می دهد. غلظت های بالای سدیم در آب آبیاری می تواند باعث کمبود کلسیم و پتاسیم در خاک هایی که این مواد مغذی را کم دارند شود و گیاهان ممکن است به كود دادن با این مواد مغذی پاسخ دهند . اثر دیگر سدیم این است که اگر سدیم نسبت به کلسیم و منیزیم بیشتر باشد است اشباع ممکن است به علت تخریب خاک به خوبی ساختار یافته ایجاد شود.
اثرات مستقیم سمیت غلظت سدیم در آب آبیاری بر گیاهان مختلف در جدول 1 نشان داده شده است که اثر نسبت جذب سدیم (SAR) آب آبیاری را نشان می دهد. SAR درصد نسبی یون های سدیم در آب به یون های کلسیم و منیزیم را اندازه گیری میکند. SAR بالا نشان می دهد که امكان انباشته شدن سدیم در خاک وجود دارد. این می تواند با شکستن انبوهه های رس ، ساختار خاک را خراب کند و باعث اشباع شدگی و رشد کم گیاهان شود.


جدول 1- مقاومت گیاهان به سدیم

مقاومت     نسبت جذب سدیم آب آبیاری گیاهان زراعی
بسیار حساس 2-8 آووکادو، مرکبات، میوه های خزانگر و ميوه های مغزدار
حساس     8-18  لوبیا
مقاوم متوسط  18-46 شبدر، جو دوسر ، علف هاى چمني بلند، برنج
مقاوم    46-102 جو، چغندر، يونجه ، گوجه فرنگی، گندم

 

کلرید


یون کلرید می تواند از طریق ریشه های گیاه جذب و در برگ ها انباشته شود. تجمع بیش از حد ممکن است باعث سوختن لبه ها یا حاشیه های برگ ، برنزه شدن و زرد شدن زودرس برگ شود. به طور کلی، بیشتر درختان میوه حساس به کلرید هستند، در حالی که بیشتر گیاهان سبزى ، علوفه ای و ليفی کمتر حساس هستند. جدول 2 نشان دهنده مقاومت برخی از گیاهان به آسیب های کلرید توسط جذب ریشه ای است.


گیاهان زراعی و حتی ارقام و پایه های پيوندى، از نظر مقاومت به كلرید و سدیم بسیار متفاوتند. اگر آب آبياري شوري کل نزديک به غلظت بحرانی داشته باشد، غلظت کلريد و سديم آن را آزمايش کنيد.


تجزیه و تحلیل شیمیایی خاک یا برگ ها می تواند برای تایید سمیت کلرید احتمالی استفاده شود. برگ های درختان میوه معمولا هنگامی دچار سمیت می شوند که برگ های خشک حاوی بیش از 0.2 درصد سدیم یا 0.5 درصد کلرید هستند.

 

شوری آب و آبیاری گیاهان-بخش یکم

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

نرم افزار محاسبه هزینه آبیاری
نرم افزار محاسبه و طراحی آبیاری