گیاه برای زنده ماندن نیاز به آب دارد و آب در اثر آبیاری به صورت ذخیره در خاک موجود است. اتمسفر انرژی لازم برای گیاه را تامین مینکند تا بتواند آب مورد نیاز خود را از خاک دریافت کند. حدود 90% اجزاری فعال گیاه از آب تشکیل شده و بیش از 99% آب مصرفی گیاه صرف تعرق میشود.تعرق زمانی انجام میشود که فشار بخار آب در داخل روزنه گیاه بیشتر از فشار بخار آب در هوای مجاور بوده و روزنه ها نیز باز باشند. هرزمان که روزنه ها باز باشند عمل تعرق انجام میپذیرد.


همزمان با خروج آب از برگ ها گیاه آب را از طریق ریشه ها جذب میکند تا آبی که از طریق تعرق از دست رفته است جبران شود. خاک را میتوان مخزنی دانست که آب را موقتا در خود ذخیره کرده و سپس به تدریج در اختیار گیاه قرار میدهد. حدا اقل نیروی لازم برای استخراج بستگی به رطوبت خاک و نوع خاک دارد. انرژی لازم برای گیاه به منظور تأمین آب مورد نیاز از خاک توسط خورشید تامین میشود.  بالا بودن دما باعث افزایش تعرق و مرطوب بودن هوا موجود کاهش آن میشود. عامل مهم دیگر سرعت باد است که باعث میشود بخار آب تجمع یافته در سطح برگ ها از محیط خارج شده و اختلاف فشار بخار بین گیاه و هوا را تشدید نماید.


انتقال آب از سطح خاک به هوا را تبخیر و خارج شدن آن را از گیاه تعرق میگویند. در زراعت تقریبا برای تولید هر کیلوگرم ماده خشک گیاهی 500 کیلوگرم آب توسط ریشه ها به مصرف میرسد که تمام آن از طریق روزنه ها از گیاه خارج میشود.
بعضی آبیار های باتجربه میدانند چه زمانی و به چه مقدار مزرعه را آبیاری کنند. در حال حاضر اجرای اِیین نامه مصرف بهینه آب کشاورزی و تحویل حجمی آب به زارعین براساس تبخیر – تعرق زراعت ها انجام میشود. از آنجایی که عوامل بسیار زیادی در تبخیر-تعرق دخالت دارد برآورد دقیق تبخیر-تعرق اگر نتوان گفت که غیرممکن است کاریست بسیار مشکل. برای این منظور رسوبت خاک را در ابتدا و انتهای دوره معینی اندازه گیری و مقادیر آب ورودی و خروجی از زمین نیز اندازه گیری و از روی آنها تبخیر-تعرق تخمین زده میشود.
در عملیات طراحی سیستم های آبیاری رای تخمین تعرق-تبخیر عملا از روش های غیر مستقیم یا روش های محاسباتی استفاده میشود. روش هایی که برای محاسبه پیشنهاد شده است هرکادام از نظر داده های مورد لزوم نیاز های متفاوتی دارند. در برخی از انها لازم است آمار روزانه وجود داشته باشد حال آنکه برای تعدادی ازروش ها داشتن آمار ماهانه هواشناسی کفایت میکند.
برخی از روش ها علاوه بر دما به امر رطوبت نسبی و سرعت باد نیز نیاز دارند و برای برخی از روش ها باید امار تابش خورشید و یا ساعات آفتابی روز هم  وجود داشته باشد. در تمام روش هایی که توسط آنها تبخیر – تعرق گیاه محاسبه میشود لازم است ضریب گیاهی نیز محاسبه شود. ضریب گیاهی یک مقدار ثایت نبوده و مقدار آن در طول دوره رویش گیاه تغییر میکند.


ضریب در ابتدای دوره رشد کم و به تدریج در مرحله میانی رشد به حداکثر خود رسیده و سپس کاهش پسیدا میکند اما مقدار ان همواره از یک کمتر است. هرزمان که آبیاری صورت گرفته است به دلیل مرطوب بودن سطح خاک در یکی دو روز اولیه تبخیر از سطح خاک شدت گرفته و حتی ضریب گیاهی را تا مرز یک نیز رسانده است. علاوه بر این در اوایل آبیاری به دلیل مرطوب شدن منطقه ریشه ها تعرق زیادتر است.
محاسبات نیاز ابی ممکن است برای دو منظور کلی انجام شود. یکی برای برنامه ریزی آبیاری در یک مزرعه و دیگر محاسبات برای طراحی یک پروژه. اگر تبخیر-تعرق روزانه یا ماهانه را طی یک دوره آماری طولانی مدت برای هر سال محاسبه کنیم مشاهده خواهد شد که به دلیل تغییر شرایط هوا در هر سال ارقام متفاوتی به دست می آید.
در یک طرح آبیاری از نظر اقتصای به صرفه نخواهد بود که سیستم را طوری طراحی کنیم که تقریبا در تمام سال ها نیاز آبی گیاهان تامین شود. در اقتصادی ترین سیستم آبیاری باید زارع یک ریسک مشخصی را برای عدم تامین آب بپذیرد. باید توجه داشت که بخشی از نیاز ابی گیاه معمولا توسط باران تامین میگردد. در محاسبات نیاز ابیاری باید باران موثر از مقدار تبخیر-تعرق کسر شود. باران موثر بستیگی به مقدار بارش و نیاز آبی گیاه دارد .
حداکثر نیاز روزانه آبیاری طرح بر اساس بالاترین شدتن تبخیر تعرق روزانه از گیاه تعیین میشود. ولی در پاره ای موارد مانند آبیاری های اولیه (خاکاب) و یا شالی کاری حداکثر نیاز روزانه آبیاری طرح بر اساس مقدار آب مورد نیاز  در زمان آماده سازی زمین به دست می آید که  بیشتر بستگی به شرایط محلی داشته که این موارد استتثنا بوده.
حداکثر نیاز روزانه آبیاری طرح معمولا برحسب میلیمتر در روز یا لیتر در ثانیه در هکتار که همان مدول آبیاری میباشد سنجیده میشود. حداکثر نیاز روزانه بستگی به نوع گیاه، آب، هوا  و خاک دارد. در طراحی مزارع بزرگ توصیه میشود که حداکثر نیاز روزانه آبیاری براساس آمار هواشناسی برای سالهای مختلف آماری محاسبه و سپس فراوانی وقوع آنها مورد بررسی قرار میگیرد.


به کلیه عملیاتی که طی ان مشخص شود چه موقع و چه مقدار اب به زمین داده شود برنامه ریزی آبیاری گویند. برنامه ریزی آبیاری از این جهت اهمیت دارد که علاوه بر صرفه جویی در مقدار اب زارع میتواند هماهنگ با ان سایر عملیات کشاوزی را نیز تنظیم نماید. با برنامه ریزی آبیاری میتوان استراتژی آبیاری را نیز طراحی کرد.
در ابیاری کامل تمام نیازهای آبیاری برآورده میشود. حال انکه آبیاری ناقص نوعی استراتژی است که در ان مقدار کمتری آب به زراعت داده میشود تا آب کمتر و همچنین انرژی و هزینه کمتری مصرف شود. با آبیاری ناقص میتوان در یک یا چند مرحله از رشد گیاه را با تنش مواجه ساخت و در عوض طی مراحل بحرانی آب کافی و کامل در اختیار زراعت قرار داده شود تا به ازای هر واحد آب مصرفی حداکثر محصول تولید شود.
ساده ترین روش برای تعیین زمان آبیاری این هست که برخی از خصوصیات بارز گیاه را گرفته و تغییرات آنرا در روزهای بعد از آبیاری تعقیب کنیم. شادابی برگ ها و شاخه ها و رزنگ برگ ها از جمله پارامترهایی میباشند که با تغییر شدید آنها در هنگام تشنگی گیاه میتوان زمان آبیاری را تعیین کرد. با اندازه گیری روزانه قطر ساقه و ارتفاع گیاه میتوان به سرعت رشد پی برد و هر زمان که این سرعت متوقف گردید نشانه آن است که باید آبیاری صورت پذیرد.
افزایش دمای برگ نشانه کاهش تعرق و بسته شدن نسبی یا کامل روزنه هاست. مناسب ترین زمان برای اندازه گیری دمای برگ هنگامیست که یک تا یک  و نیم ساعت از ظهر خورشیدی گذشته باشد تا دمای برگ به حداکثر خود برسد. هنگامی که این مقدار به حد بحرانی رسید باید آبیاری انجام شود.
مقاومت روزنه ها نسبت به خروج آب از جمله نمایه های دیگر برای تعیین آبیاری به شمار میرود. هرچه مقاومت روزنه زیادتر باشد نشانه ان است که نیاز به آب در گیاه بیشتر است. نمایه های خاک که در تعیین زمان آب به کار میرود مشتمل بر تعیین رطوبت خاک و مقایسه آن با حداقل رطوبت است که باید خاک قبل از ابیاری داشته باشد.
برای اندازه گیری رطوبت خاک میتوان از یکی از روش های معمول مثل روش های جرمی، حجمی و بلوک گچی و تانسیو متر و نوترونمتر و یا حتی روش های ساده ای مانند لمس کردن خاک با دست استفاده کرد. برخی زارعین برای تعیین زمان آبیاری از روش بیلان آب استفاده میکنند. مقدار آبی که در هر نوبت به زمین داده میشود بستگی به رطوبت حاک قبل از آبیاری و عمق توسعه ریشه ها دارد .

بودجه هفتاد میلیارد تومان در اردبیل برای سامانه های نوین آبیاری
از شروع زمان اجرای طرح های آبیاری مدرن تحت فشار قطره ای وبارانی در 92 تا پایان سال 95 بیش از چهار هزارو 500 هکتار از اراضی استان به صورت انفرادی ویا تعاونی وتجمیعی زیر پوشش قرار گرفته است .در سال 1396 نیز تا پایان مهر ماه صدها طرح های آبیاری مدرن در سه هزارو 500 هکتار از اراضی کشاورزی این استان در حال اجرا وتکمیل است.اعتبارات تخصیص یافته امسال برای

اختصاص 60 میلیارد تومان اعتبار برای اجرای آبیاری مدرن در خراسان شمالی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی اعلام کرد: از محل سفر ریاست‌ جمهوری به این استان، 60 میلیارد تومان اعتبار برای آبیاری مدرن اختصاص یافت.

اختصاص ۱۰هزار میلیارد ریال اعتبار برای توسعه آبیاری تحت فشار محصولات اساسی کشاورزی
اختصاص ۱۰هزار میلیارد ریال اعتبار برای توسعه آبیاری تحت فشار محصولات اساسی کشاورزی

تسهیلات بلاعوض 4 میلیونی برای هر هکتار زمین زراعی
تسهیلات بلاعوض 4 میلیونی برای هر هکتار زمین زراعی

توسعه آبیاری قطره ای برای حفظ باغات شهرستان های حوزه دریاچه ارومیه
دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه داخلی ایران و دومین دریاچه آب شور در جهان است. این دریاچه در شمال‌غربی ایران و در منطقه آذربایجان واقع شده است و طبق آخرین تقسیمات کشوری بین دو استان آذربایجان شرقی و غربی قرار گرفته است.