در هر طرح آبیاری باید به اصول شیمیایی خاک و کنشهایی که خاک با ترکیبات شیمیایی موجود در آب آبیاری صورت می دهد به همان اندازه خصوصیات فیزیکی خاک اهمیت داد.
مسائل مربوط به شوری و سمیت عناصر شیمیایی ممکن است در برخی طرح های آبیاری به اندازه ای جدی باشد که سایر بخشهای طرح را تحت تاثیر قرار دهد.
مثلا تغییر دادن آب مورد نیاز آبیاری و یا لحاظ نمودن تاسیسات زهکشی در طرح که این امر هزینه ها و بازدهی طرح را تغییر خواهد داد. بنابراین لازم میشود که ازهمان ابتدای طرح به مساله کیفیت آب و خاک توجه گردد. در خاک های زراعی پس از آبیاری به تدریج که آب ثقلی خارج می شود و یا مقداری آب توسط ریشه های گیاه جذب می شود غلظت نمک در محلول خاک افزایش می یابد .


در طراحی آبیاری معمولا سعی می شود از محاسبات وقت گیر تئوری پرهیز شده و تا حد امکان از رابطه های کاربردی که نتایج پزوهشها صحت نسبی آنها را ثابت نموده است استفاده شود.غالبا ارقام شوری خاک یا آب که برحسب هدایت الکتریکی (EC) ارائه میشود این احساس را که واقعا چقدر نمک در آب یا خاک وجود دارد به دست نمی دهد.
از روی شوری آب آبیاری نیز می توان شوری محلول خاک را که در واقع گیاه با آن سر و کار خواهد داشت به دست آورد. زیرا برای یک زارع یا طراح سیستم های آبیاری امکان این که از خاک عصاره اشباع گرفته و سپس با آزمایش آن پی به شرایط محلول خاک ببرد بسیار مشکل است. اما برداشت نمونه از آب آبیاری و تعیین شوری آن کاری نسبتا ساده می باشد.


هنگامی که یک نمونه آب یا عصاره اشباع خاک برای انجام آزمایشات شیمیایی به آزمایشگاه ارسال می گردد. معمولا برخی پارامترها اندازه گیری و برخی دیگر از روی محاسبه به دست می آیند.گیاهان زراعی به کلر کمتر حساسیت نشان می دهند این حساسیت فقط درمورد درختان میوه از اهمیت برخوردار است. تاثیر سدیم و یون کلر به خصوص در آبیاری بارانی که آب روی گیاه پاشیده می شود از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در زراعت های آبی به خصوص در مناطق خشک و نیمه خشک که آب از منابع زیرزمینی تامین می شود اکثر آبها کم و بیش شور بوده و در اثر استفاده طولانی مدت خاک نیز به تبعیت از آن شور شده است.


برای جلوگیری از شور شدن خاک باید مقداری اضافه آبیاری کرد تا نکم ها شسته شده و از خاک خارج شوند.  در طراحی سیستم  آبیاری نه تنها باید مساله شوری در نظر گرفته شود بلکه مدیریت آب و خاک نیز باید براساس وضعیت کیفی آب و خاک باشد. تمام آبها کم و بیش محتوی نمک های مختلف می باشند .یون هایی که معمولا برای تعیین درجه تناسب آب برای آبیاری اندازه گیری می شوند عبارتند از: سدیم. منیزیم. کلسیم به عنوان کاتیون ها و سولفات . کلر.. بی کربنات و کربنات به عنوان آنیون ها.
درجه تاثیر کیفیت آب بر رشد گیاه تابعی از شرایط فیزیکی خاک. درجه مقاومت گیاه به شوری. وضعیت آب و هوایی . روش آبیاری تعداد دفعات آبیاری و مقدار آبی است که به زمین داده می شود.

اثر عمده شوری آب این است که به دلیل بالا بودن پتانسیل اسمزی .جذب آب توسط ریشه ها را کاهش داده و لذا تبخیر-تعرق گیاه کاهش پیدا میکند که در نتیجه مقدار محصول نیز تقلیل پیدا می کند. در طرح های آبیاری کنترل نمک از طریق دادن آب اضافی به خاک در هنگام آبیاری صورت میگیرد. آب اضافی ممکن است شوری خاک را کنترل و تعدیل نماید ولی اثرات زیان آور سیدم را ممکن است برطرف نکند.لذا می بایست در هنگام آبیاری آنقدر آب اضافی به خاک داده شود تا شوری و سدیم هردو کنترل شوند.
شورشدن زمین هایی که قبلا حاصلخیز بوده اند بستگی به شوری اولیه آب آبیاری و مقدار آبی دارد که مازادبرتبخیر –تعرق به زمین داده می شود تا از منطقه توسعه ریشه ها عبور نموده و نمک هایی که به تدریج در لایه سطحی خاک تجمع می یابند به اعماق پایین شسته شوند. آن بخش از آب آبیاری که به داخل خاک نفوذ کرده و از منطقه ریشه ها میگذرد جز آبشویی نام دارد.

شوری در فاصله بین آبیاری ها متناسب با رطوبت تغییر می کند. رطوبت در قسمت بالای منتطقه ریشه ها کم و در پایین زیاد است و ریشه ها آب مورد نیاز خود را عمدتا از قسمت مرطوب خاک که غلظت کمتری دارد اخذ میکنند. وجود ین سدیم در آب آبیاری یا خاک موجب می شود که نفوذ پذیری خاک نسبت به آب مختل شود.این اثر علاوه بر تاثیری است که سدیم مستقیما بر بعضی گیاهان داشته و ممکن است برای آنها سمی باشد. تبخیر- تعرق باعث می شود که غلظت محلول خاک نسبت به آب آبیاری مرتب افزایش یابد.
غلظت نمک نه تنها در فاصله بین آبیاری ها متغیر است بلکه نسبت به عمق نیز متغیر می باشد.هرچه به اعماق برویم معمولا غلظت نمک زیادتر می شود و هرچه از زمان آبیاری بگذرد بر غلظت نمک افزوده میشود.


نیاز آبشویی عبارت است از مقدار آبی که علاوه بر نیاز گیاه باید به خاک داده شود تا نمک ها را شسته و از منطقه ریشه ها خارج کند. بنابراین نیاز آبیاری مجموع نیاز آبی و مقدارآبی است که برای شستشوی نمک ها لازم است. کوتاه کردن فاصله بین آبیاری ها موجب می گردد تا رطوبت خاک همیشه درصد نسبتا بالایی ثابت نگه داشته شده و به این ترتیب غلظت نمک به حدی نرسد که برای گیاه زیان آور باشد. روشهای آبیاری قطره ای که در آن گیاه هرروز یا هر 2 تا 3 روز یکبار آبیاری می شود به مراتب بهتر از روش هایی است که فاصله آبیاری ها در آن زیاد باشد.


درصورتی که آب اضافی در زمستان موجود باشد با وارد کردن آن در خاک و به خصوص غرقاب کردن می توان نمک های تجمع یافته در دوره کشت قبل را از خاک خارج نمود. توصیه میشود قبل از کشت مجدد زمین یک بارآبیاری شود تا نمک ها شسته شده و از دسترس جوانه های گیاه خارج شود. سبزشدن بذرها در هنگام آبیاری با آب شور یکی از مشکلات عمده است. در آبیاری های ردیفی با انتخاب مناسب جوی و پشته ها و محل صحیص بذرکاری میتوان بر این مشکل غلبه کرد. اگر آبیاری جویچه ها طوری باشد که پشته ها فقط از یک طرف خیس شوند نمک ها در منتهی الیه پشته جمع شده و کشت در وسط پشته مشکلی ایجاد نخواهند کرد.


در پشته هایی که از دوطرف آبیاری می شوند بهتر است تا آنها را پهن تر گرفته و به جای یک ردیف گیاه دو ردیف بذرکاری شوند و اگر پشته ها فقط از یک طرف آبیاری می شوند حتی الامکان بذرکاری نزدیک جویچه آبیاری باشد. برای کنترل شوری از طریق کم کردن فاصله آبیاری ها بهتر است از روشهای قطره های یا بارانی استفاده نمود.
بیشترین  محصول یا درآمد اقتصادی زمانی حاصل خواهد شد که با استفاده از آب شیرین محصولات با ارزش و با استفاده آب شور محصولاتی کشت کنیم که مقاوم به شوری باشند. برخی عملیات مانند شخم عمیق استفاده از کودهای آلی اجرای طرح های زهکشی سطحی و زیرزمینی و استفاده از مواد اصلاح کننده مانند گچ و گوگرد می توان دربهبود وضعیت خاک هایی که تحت تاثیر شوری قرار گرفته و یا با آب شور آبیاری می شوند موثر است.

آمار دقیق پروژه های بزرگ آبیاری تحت فشار در ایران در سال ۱۳۹۶
300 هزار هکتار از اراضی کشاورزی تا تیرماه 97 به سامانه های نوین آبیاری تجهیز می شود. امسال برای اجرای 250 هزار هکتار آبیاری تحت فشار در اراضی کشاورزی برنامه ریزی شده که تاکنون 87 هزار هکتار آن انجام شده و 151 هزار هکتار آن در حال اجراست. تا پایان تیرماه سال 97 انتهای سال مالی- در مجموع 300 هزار هکتار از اراضی کشاورزی به سامانه های نوین آبیاری تجهیز

شرکت های دارای مجوز آبیاری تحت فشار
  وزرات جهاد كشاورزي مجری طرح سامانه های نوین آبیاری لیست شرکت های پیمانکار دارای صلاحیت از مجری طرح سامانه ها تاريخ تهيه گزارش : ۹ / ۷ / ۱۳۹۶     رديف نام شرکت استان تاريخ اعتبار مجوز پایه تلفن آدرس ۱ آب گستر آرپاچای آذربايجان شرقي 29 / 04 / 1397 5 415233306

کتاب آسیب شناسی پروژه های آبیاری تحت فشار

انتشار لیست شرکت های مشاور و پیمانکار آبیاری تحت فشار به همراه آدرس و شماره تلفن
لیست مشاورین و پیمانکاران آبیاری تحت فشار تایید صلاحیت شده کل کشور برای مرداد ماه سال 93. این لیست که توسط دفتر توسعه سامانه های نوین آبیاری تهیه و منتشر گردیده بود شامل شخصیت های حقیقی و حقوقی مشاور  و پیمانکار دارای صلاحیت در زمینه آبیاری تحت فشار است که در کل کشور موفق به دریافت رتبه بندی از این دفتر گردیده اند.

طرح آبیاری تحت فشار در 400 هکتار از اراضی گلستان به بهره برداری رسید
طرح آبیاری تحت فشار در سطح 400 هکتار از اراضی زراعی استان گلستان عصرپنجشنبه با حضور ˈمحمود حجتیˈ وزیر جهاد کشاورزی در روستای ˈ میرزاپانگ ˈ از توابع شهرستان گالیکش به بهره برداری رسید.