بانک مقالات

تماس با مدیر سایت آبیار جهت مشاوره
تماس با مدیر سایت آبیار جهت مشاوره

مقالات آبیاری

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

بارها شاهد بوده اید که یک سد ممکن است در مدت نسبتا کوتاهی مثلا 3 الی 4 سال احداث و تکمیل شود.اما شبکه آبیاری آن برای استفاده از آب تامین شده توسط سد ده ها سال بعد هم تکمیل نمی شود. تکمیل شبکه های آبیاری در مورد سدها چه به لحاظ مالی و اعتباری و چه به لحاظ زمان اجرا 3 تا 5 برابر احداث سد و تاسیسات اصلی به هزینه های مالی و زمان نیاز دارد.
کشورهای جنوب آسیا با 1370 دلار در هکتار کمترین . کشورهای افریقایی در منطقه صحرا با 18300 دلار بالاترین هزینه را برای توسعه اراضی تحت آبیاری پرداخت می کنند. بدین ترتیب به نظر می رسد که هزینه سرمایه گذاری اولیه هر هکتار آبیاری حداقل 6500 دلار (حدود 22 میلیون تومان )باشد. با توجه به ارقام نسبتا بالا و هزینه های سنگین لازم است در انتخاب سیستم آبیاری و هزینه های سرمایه گذاری ثانویه و تجهیزاتی که برای آبیاری به کاربرده می شود دقت بیشتری به عمل آید.

بهینه سازی آبیاری
بهینه سازی آبیاری


اصولا یک سیستم آبیاری به این منظور احداث می شود تا ضمن استفاده از منابع طبیعی سودآور نیز باشد. تحلیل های اقتصادی بخش مهمی از طراحی سیستم های آبیاری را شامل می شود. باید توجه داشت که تحلیل اقتصادی پروژه های آبیاری سوای تحلیل های زیست محیطی است. ابتدا هزینه ها و درآمد کل سیستم به عنوان توابعی از مقدار ابیاری سنجیده می شود. مقدار آبیاری می تواند سطح زمین های آبیاری و یا مقدار آبی باشد که در فصل رشد به زراعت داده می شود.


در هر طرح آبیاری هزینه های سرمایه گذاری اولیه زیاد می باشد. این هزینه ها شامل تاسیساتی مانند حفر و تجهیز چاه های آب .خطوط آبرسانی و غیره است. با داشتن تاسیسات اولیه افزایش دادن سطح آبیاری هزینه کمتری دربردارد و فقط کافی است مثلا هزینه های راهبری ایستگاه های پمپاژ پرداخت شود. اگر باز هم بخواهیم سطح آبیاری افزایش یابد لازم است هزینه های زیادتری را جهت مدیریت .کارگر ویاخرید ماشین آلات بپردازیم و حتی ممکن است به جایی برسیم که مثلا یک پمپ جوابگو نبوده و نیاز به خرید پمپهای جدید باشد.


درآمد علی الاصول با افزایش سطح آبیاری افزایش می یابد. ابتدا برای مدت 2 سال بدون این که طرح درآمدی داشته باشد هزینه های زیادی خرج میشود. از سال سوم طرح اندکی درآمد دارد و این درآمد در سال های بعد افزایش می یابد. به طوری که تغییرات درامد از انتهای سال سوم تا انتهای سال هفتم به صورت خطی افزایش می یابد.
افزایش درآمد در مدت این پنج سال به دلیل ایجاد سیستم آبیاری و زیرکشت رفتن تدریجی زراعتها است. در همین مدت مخارج به طور ثابت و برابر هزینه ای است که هرسال برای راهبری سیستم به کار می رود. درآمد سالانه طرح از سال هفتم به بعد تثبیت شده و در سال های بعد یکنواخت است. اما در قسمت مخارج مشاهده می شود که در سال هشتم مخارج از هزینه های راهبری و تعمیر و نگهداری که در 5 سال قبل معمول بود زیادتر است. این هزینه  به دلیل جایگزین کردن وسایل و ماشین آلات فرسوده است که از این به بعد هر 6 سال یک بار تکرار شده است.

بهینه سازی آبیاری
بهینه سازی آبیاری


هزینه های یک سیستم آبیاری شامل هزینه های ثابت و هزینه های غیر ثابت یا راهبری است. هزینه های ثابت معمولا مستقل از وسعت سیستم آبیاری است مانند هزینه های استهلاک و بهره سالانه و بیمه و مالیات. هزینه های راهبری سیستم شامل قیمت اب (اگردرطرح لازم باشد که آب با پرداخت آب بها تامین شود.)سوخت و انرژی .نگهداری.تعمیرات و کارگر می باشد. قیمت سالانه سوخت و انرژی باید براساس مقدار انرژی که درسیستم صرف استخراج و انتقال آب با پمپ می شود و یا در سیستم های آبیاری تحت فشار به مصرف می رسد محاسبه گردد.

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

این مطلب ارتباطی به بحران کم آبی از دیدگاه سیاسی و اجتماعی ندارد. این یک مقاله علمی در ارتباط با آبیاری در زمان کمبود آب هست

تنش آبی گیاه چیست؟

تنش آبی زمانی رخ می دهد که سرعت تعرق در گیاه بیش از سرعت جذب آب بعد از آبیاری باشد. اگر شدت تنش آب در گیاه زیاد باشد باعث کاهش شدید فتوسنتز و خشک شدن گیاه می گردد. در اواسط روز همیشه بین تعرق و جذب تاخیر وجو دارد و علت این تاخیر مقاومت گیاه در مقابل حرکت آب است. اگر تعرق زیاد باشد تنش آبی ممکن است در طی کمتر از یک ساعت در گیاه ظاهر شود.

تنش آب در گیاه
تنش آب در گیاه

 میزان تنش آب در مزرعه را چطور اندازه گیری کنیم؟

بوسیله دستگاهی به نام تانسیومتر میتوانید رطوبت خاک را اندازه گیری کنید. وقتی رطوبت خاک از یک حدی کمتر باشد زمان تنش آبی است و وقت آبیاری شده. اگر گیاهان مزرعه مدت زمان زیادی در تنش باشند به آنها صدمات جدی وارد میشود.

 اگر بتوانید با توجه به میزان نیاز گیاه در دوره های مختلف رشد گیاه، مدت زمان و فاصله های میان آبیاری ها را طوری تنظیم کنید که فقط در یک دوره خاص (مثلا دوره بعد از جوانه زدن و قبل از گل کردن و محصول) گیاه را دچار تنش آبی مدیریت شده کنید و آب را ذخیر کنید برای مراحل بعدی رشد محصول میتوانید بیشترین بازده و سود را از مزرعه خود داشته باشید. همچنین میتوانید با انتخاب نوع زراعت و محصولی که کشت میکنید خیال خود را از بابت کم آبی آسوده تر کنید.

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال

دستگاه اندازی گیری هدایت و مقاومت روزنه پرومتر وسیله ایست برای اندازه گیزی مقاومت روزنه های برگ. مقاومت روزنه های برگ در مقابل پخش بخار آب از برگ به خارج آن یکی از پارامترهای مهم برای تعیین زمان آبیاری است. مقاومت بالای روزنه ها نشانگر این است که وقت آبیاری شده. بسته شدن روزنه ها باعث جلوگیری از خروج آب از گیاه می شود. این دستگاه به جز کمک به انتخاب بهترین زمان برای آبیاری میتواند میزان مصرف کود توسط گیاه و عمل فتوسنتز را در گیاه نشان دهد.

پرومتر
پرومتر

مقاومت روزنه ای برگ چیست؟

حساس ترین شاخص برای بررسی وضعیت فیزیولوژیکی گیاه به ویژه تحت شرایط تنش، بررسی رفتار روزنه ها است. بیش از 90 درصد از آبی که پس از آبیاری وارد گیاه می‌شود به صورت بخار از طریق روزنه‌های هوایی به اتمسفر برمی‌گردد. بعضی نهاده های کشاورزی میتوانند روزی میزان باز و بسته بودن این روزنه ها اثر بگذارند مثلا روزنه ها را ببندند که نتیجه آن کاهش تعرق گیاه میباشد.

از دستگاه پرومتر برای اندازه گیری هدایت روزنه ای استفاده میشود. تغييرات هدايت روزنه اي در تنطيم تبخیر آب از گياه ، و كنترل سرعت جذب دي اكسيد كربن براي تثبيت در فرآيند فتوسنتز حائز اهميت است. خشکی خاک به علت تأثیر در بسته شدن روزنه‌های گیاه و در نتیجه کاهش دسترسی به CO2 باعث کاهش فتوسنتز گیاه می‌شود. به طور واضح بسته شدن روزنه‌ها یکی از پاسخ‌های اولیه به خشکی خاک است.

روزنه های هوایی نقش اساسی در روابط آبی و فتوسنتز گیاه دارند و عکس العمل آن ها به شرایط مختلف محیطی از عوامل اساسی موثر در رشد، نمو و تولید محصولات زراعی و باغی می باشد. باز و بسته شدن روزنه های هوایی نتیجه اثر متقابل فاکتورهای فیزیولوژیکی و شرایط محیطی است.

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

آبشویی جدا کردن و شستن املاح از خاک است. کاربرد آن در آبیاری و کشاورزی شستن و کنترل نمک های جمع شده در خاک مزرعه میباشد. نمک های موجود در خاک مزرعه باید به خارج از منطقه حضور ریشه ها بروند. پس از هربار آبیاری کردن غلظت انواع نمک ها در خاک بیشتر میشود و به مرور خاک شور میشود و امکان کشت و زراعت در آن منطقه را کمتر میکند. لذا باید در جهت افزایش تولید فکری به حال شوری زمین کرد که مؤثرترین و ساده ترین راه حل آبشویی میباشد.

زهکشی مناسب زیر ریشه های گیاهان موجود در مزرعه میتواند به موفقیت آمیز بودن بیشتر آبشویی کمک کند. تنها آبشویی و زهکشی برای رفع مشکل شوری خاک کافی نیست. بهتر است در خاک شور محصولات مقاوم در برابر شوری یا گیاهانی که نیاز به آبیاری کمتر دارند کشت شود مثل پسته، پنبه، جو، یونجه، خیار، خربزه، طالبی، نخود، اسفناج، چغندر و.... کافیست که شوری خاک در زمان کاشت محصول در مزرعه کنترل شود زیرا پس از برداشت محصول باران و آبیاری های قبل از شروع فصل کشت میتواند شوری خاک را برطرف کند و نمک های موجود در خاک را تا عمق بیشتر از دو متر به پایین براند. قبل از شخم زدن زمین هم شوره های روی سطح را جمع کنید و شخم بزنید.

گیاهانی مثل یونجه که مقاوم در برابر شوری می باشند (بطوریكه مثلا یكی دو ماه بعد از سبز شدن می تواند شوری بالای 9000 را بخوبی تحمل نمایند) اما در زمان جوانه زنی به شوری حساس می باشند را میتوان زمین را در مرحله چند ماه قبل از کاشت (مثلا مهر ماه) با مقدار زیادی از انواع کودها آماده کرد و محصولی کاملا مقاوم به شوری مثل جو بکارید و چند ماه بعد (ترجیحا بهمن) زمین را به حد اشباع آبیاری کنید و بذر یونجه را بکارید تا در هنگام جوانه زدن زیر بوته های جو از تابش نور آفتاب در امان باشد و از باران های زمستانی برای جلوگیری از شور شدن خاک بهره مند شود.

آبیاری در خاک شور
آبیاری در خاک شور

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

تبخیر و تعرق سهم مهمی در هدر رفت آب به ویژه در مناطق کویر مرکزی ایران دارد. لایسیمتر وسیله ایست برای اندازه گیری مقدار تبخیر-تعرق (بیشتر به کمک روش محاسبه وزنی چونکه دقیق تر است) که به شما در درک بهتر تعادل آب کمک میکند و در لایسیمترهای مدرن امکان ذخيره سازي و پردازش داده ها توسط کامپيوتر در نظر گرفته شده است. لایسیمتر مخزنی بزرگ پر شده از خاک که اغلب از جنس فولاد است و با حجم حداقل یک متر مکعب که برای رویش گیاه و توسعه ریشه ها در زمان آبیاری مانعی ایجاد نکند. لایسمتر را نباید در حاشیه های مزرعه نصب کرد. در مخزن لایسمیتر را از همان خاکی پر میکنند که در مزرعه است و دقیقا همان گیاهی کشت میشود که در مزرعه (اطراف لایسیمتر) کاشته شده و این مخزن باید روزانه وزن شود.

در زیر مخزن بزرگ لوله های زهکش نصب میشوند که آب خارج شده از کف مخزن بعد از آبیاری را برای اندازه گیری به محفظه ای دیگر انتقال میدهد. محفظه دوم باید به اندازه ای بزرگ باشد که بتواند کل آب جمع آوری شده از مخزن کشت لایسیمتر را در خود ذخیره کند. برای دقت بیشتر میتوان سنسورهایی نیز در اطراف این دستگاه نصب کنیم مثل مخزن اندازه گیری میزان بارندگی، حسگر های میزان وزش باد و رطوبت و...

به کمک پارامتر ها و اطلاعات به دست آمده از دستگاه لایسیمتر میتوانید نیاز آبی گیاهان زیر کشت در آن منطقه را مشخص کنید. برآورد نیاز آبی یکی از مهم‌ترین مراحل طراحی سیستم‌های آبیاری است. جهت پیش بینی دقیق اطلاعات مورد نیاز جهت طراحی سیستم آبیاری مدت زمان جمع آوری داده ها از لایسیمتر باید لااقل یک سال و تعداد لایسیمتر ها حداقل دو دستگاه باشد.

 

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

تبخیر و تعرق مهمترین بخش چرخه هیدرولوژی و بیلان آب هستند. در بحث زراعت و آبیاری آبی که از سطح خاک وارد هوا میشود در واقع تبخیر شده و آبی که از شاخ و برگ گیاه بخار میشود (مقدار کمی از ساقه ها و بیشتر تبخیر از برگ های گیاه است) را در اصطلاح تعرق می گویند. به صورت معمول نیمی از آبی که در آبیاری استفاده میشود در قسمت تبخیر و تعرق به جو زمین وارد میشود. عواملی که در میزان بخیر و تعرق مؤثر هستند شامل دمای محیط، شدت وزش باد، رطوبت خاک و هوا، نوع پوشش گیاهی، میزان تابش آفتاب و...

هرچه تعرق گیاه بیشتر باشد میزان جذب آب از طریق ریشه گیاه بیشتر است زیرا تعرق میتواند در ساقه های گیاه یک نیروی مکش ایجاد کند. همین فرایند هست که مواد مورد نیاز جهت رشد گیاه را (که ممکن است شامل کود و سایر نهاده های کشاورزی محلول شده در سیستم آبیاری) بوسیله آب از ساقه های گیاه بالا می آورد و به برگ ها میرساند. میزان فشار منفی بوجود آمده در بالای گیاه به حدی است که میتواند آب را از ریشه ها تا ارتفاع بیش از صد متری زمین بالا ببرد. به جز موارد ذکر شده تعرق باعث کاهش دما و خنک شدن گیاه میشود.

برآورد دقیق میزان تبخیر- تعرق پتانسیل (ETp) در مدیریت منابع آب، کشاورزی، آبیاری، زراعت، جنگل و مرتع از اهمیت فراوانی برخوردار است. با توجه به نقش اساسی تبخیر- تعرق در بیلان آب، برآورد دقیق آن در بسیاری از پروژه­ها و مطالعات علمی در زمینه هیدرولوژی، کشاورزی، صنعت، مهندسی آب و سایر علوم وابسته، برای مدیریت کارآمد منابع آبی و طراحی سازه­ های هیدرولیکی مورد نیاز است. ساده ترین راه سنجش تبخیر-تعرق وزن کردن گیاه یا خاک است.

تخمین دقیق این عامل علاوه بر مطالعات بیلان آبی و مطالعات هیدرولوژیکی حوزه­های آبخیز، مدیریت و طراحی سیستم‌های آبیاری و مدیریت منابع آب و تعیین نیاز آبی گیاهان در برنامه‌ریزی و اعمال مدیریت احیاء و اصلاح مراتع به­ویژه برای برآورد تولید علوفه بلندمدت مرتع برای تعیین ظرفیت چرا، در قالب مدل تعادل آب (Water Balance) از سوی محققان و فائو مورد کاربرد قرار گرفته است. میزان تبخیر-تعرق را میتوان با استفاده از داده های هواشناسی نیز سنجید. یکی از مهم‌ترین مراحل در تعیین آب مورد نیاز گیاه، تعیین ضریب گیاهی و تبخیر- تعرق مرجع با توجه به عواملی مانند دوره رشد، تنوع گونه و واریته گیاه است.

 

 

 

 

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

زراعت های آبی علاوه بر اینکه از مزایای بارش های طبیعی استفاده می کنند. این مزیت را دارا می باشند که با استفاده از آب در مواقعی که گیاه شدیدا به آن نیاز دارد علاوه بر تامین رشد گیاه می توان کارایی سایر عملیات و نهاده های کشاورزی را افزایش داد. بالاترین مقدار تولید را میتوان از زراعت های آبی با استفاده از نهاده های زیاد کسب کرد.
در بهترین شرایط محصول تولیدی در زراعت های دیم کمتر از نصف مقدار محصول در زراعت های آبی خواهد بود. باید سعی شود آبیاری اراضی با افزایش نهاده های کشاورزی نیز همراه باشد تا حداکثر بهره وری ار آب حاصل گردد.


افزایش محصول در اثر آبیاری قانونمند بوده و برای هر گیاه در هر شرایط آب و هوایی متفاوت است. کارایی آب در کم آبیاری ها بسیار زیادتر است. آبیاری فراوان باعث شسته شدن کودها و مواد غذایی خاک و کاهش اکسیژن در منطقه توسعه ریشه ها می شود. تعداد عوامل موثر بر توابع تولید نسبت به آب بسیار زیاد است و اگر بخواهیم آنها را برشماریم حداقل 12 عامل در آن نقش دارند که عبارتند از: مقدار و دور آبیاری. زمان آبیاری در رابطه با مرحله رشد گیاه .بافت خاک .حاصلخیزی خاک. کیفیت آب . روش آبیاری. یکنواختی توزیع آب . تراکم بوته های گیاه. آب و هوا .حفاظت گیاه. زمان کشت و زمان برداشت.مراحل رشد عبارت بوده اند از مرحله رویش .مرحله گل دهی و مرحله رسیدن دانه ها.

با داشتن یک حجم ثابت آب که اگر آب به طور مساوی در تمام مراحل رشد تقسیم شودگیاه بالاترین محصول را خواهد داشت. گیاهان مختلف در مراحل گوناگون رشد خود حساسیت های متفاوتی نسبت به آب نشان می دهند. به طوری که اگر گیاه در مرحله رویشی و رشد شاخ و برگی با کمبود آب مواجه شود قسمت هوایی آن کوچکی باقی می ماند ولی گسترش ریشه نسبت به گیاهی که آبیاری کامل شده بیشتر خواهد بود زیرا ریشه گیاه برای دریافت آب نیاز به منطقه وسیع تری دارد. کوچک شدن قسمت هوایی و به خصوص سطح برگها و گسترش زیادتر منطقه ریشه ها را اصطلاحا سخت شدن گیاه گویند که خود نوعی مقابله با کم آبی است.


آبیاری بدون دیگر نهاده های کشاورزی و یا در نظر نگرفتن عوامل دیگر مفید نخواهد بود و تنها زمانی می توان از آبیاری بهره گرفت که سایر عوامل نیز به خدمت گرفته شوند.
رشد گیاه و تولید محصول به شدت تحت تاثیر دمای هوا .تابش خورشید.قابلیت تبخیر و دامنه تغییرات درجه حرارت می باشد. هر گیاه زراعی برای آنکه رشد خود را تکمیل کرده و به محصول برسد در دوره رشد به مقدار مشخصی واحد حرارتی یا درجه .روز – گرما نیاز دارد. درصورتی که شرایط از نظر دمایی مناسب باشد عملا میتوان از یک زمین تحت آبیاری 2 تا 3 نوبت محصول برداشت کرد.


کودهای شیمیایی معمول در کشاورزی از ت (N).فسفر (P) و پتاس (K) می باشند که کارایی آنها بستگی به مقدار آب آبیاری دارد. تراکم بوته در هکتار و استقرار آنها در زمین نیز از عوامل دیگری است که در میزان تولید در اراضی آب موثر است . مقدار محصول تولیدی از هر واحد زمین با افزایش تراکم بوته ها تا حدی افزایش پیدا کرده و سپس هرچه تراکم بوته ها زیاد شود محصول ثابت مانده و یا اینکه ممکن است کاهش پیدا کند.

صفحه2 از8

ورود اعضا

آخرین مطالب آبیاری

کتابخانه

  بازار لوله ایران

کتاب آسیب شناسی پروژه های آبیاری تحت فشار

کتاب آسیب شناسی پروژه های آبیاری تحت فشار

کتاب استفاده از لوله‌های کم‌فشار در آبیاری سطحی

کتاب استفاده از لوله‌های کم‌فشار در آبیاری سطحی

کتاب قطره طلا و آبیاری قطره ای (کودهای مورد استفاده در آبیاری قطره ای)

کتاب قطره طلا و آبیاری قطره ای (کودهای مورد استفاده در آبیاری قطره ای)

 

«
»

سایر مقالات

طراحی برنامه ریزی برای آبیاری

گیاه برای زنده ماندن نیاز به آب دارد و آب در اثر آبیاری به صورت ذخیره در خاک موجود است....

کنترل نمک خاک در طرح های آبیاری سطحی و تحت فشار...

در هر طرح آبیاری باید به اصول شیمیایی خاک و کنشهایی که خاک با ترکیبات شیمیایی موجود در آب آبیاری...

کشاورزی و آبیاری با آب شور دریا در مناطق کویری...

آیا میتوان با آب شور دریا کشاورزی و آبیاری کرد؟ کشاورزی با آب دریا شدنیست؟ آبیاری با آب شور دری آب شور...

آبیاری با آب شور

از آنجایی که ذخایر آب شیرین در سراسر جهان در حال محدود شدن بوده و بسیاری از آب های آبیاری...

پس از آخرین آبیاری پاییز و برداشت محصول چه باید کرد؟...

خلاصه عملیاتی که در پاییز و پس از برداشت محصول باغات بایستی انجام داد تا زمانی که برگها سبز بوده...

آموزش آبیاری و پرورش زعفران و کنترل علف های هرز مزارع زعفران...

آبیاری مزارع زعفران 1- در نقاط زعفرانکاری استان خراسان رضوی و جنوبی بسته به وضعیت آب و هوایی منطقه ، آبیاری...

انتخاب بهترین روش آبیاری با توجه به نوع خاک...

مهندس آبیاری باید سیستمی را از نظر آبیاری انتخاب کند که با نوع خاک سازگار باشد.مثلا اگر خاک رسی بوده...

بیشتر کردن سود زراعت و کاهش هزینه ها در سیستم آبیاری...

بارها شاهد بوده اید که یک سد ممکن است در مدت نسبتا کوتاهی مثلا 3 الی 4 سال احداث و...

«
»